Acerca de xavier campos

Traballo na Biblioteca Ágora, da Coruña. Interésame todo o que ten a ver coa cultura como ferramenta para o cambio social. Creo nunha Biblioteca que mire máis alá de si mesma.

Stromae, ou como bailar a melancolía

Vexan primeiro este vídeo, gravado no metro de Montréal, Québec, en 2013. Quen canta non canta: cuspe as palabras cheas de dor, raiba, amor. É a vida, ferida e ferinte. Faino sen berrar. Non está bebido, está roto. Arrastra os “errrres” ao xeito do grande Jacques Brel, compatriota seu. E o público improvisado, que o coñece, que sabe ou intúe do falso videoclip que se está a gravar, métese na canción até rachar os limites do ficcionado, que deixa de importar, desde a emoción.

 

Dese tema, Formidable, existen dúas versións que non se poden deixar de ver. Resume e cita as dúas o director da revista Rockdelux Santi Carrrillo na súa reseña sobre o artista.

A primeira: “en el programa de televisión ‘Ce soir (ou jamais!)’, de France 2, Stromae se erigió en la estrella más radiante del pop europeo actual. Su desparpajo ante las incómodas caras de los contertulios –entre ellos, Isabella Rossellini– fue de antología: “¿Y qué os pasa a todos, que me miráis como a un mono? Ah, sí, que sois unos santos, ¡panda de macacos!”, les atizó desde la letra de la ya inolvidable “Formidable”.

A segunda:  “(…) su confirmación definitiva fue el videoclip de ese tema filmado en Bruselas a las 8:30 de la mañana de un día lluvioso, con varias cámaras ocultas y él simulando estar ebrio. Son imágenes que impactan por la incredulidad que provoca su memorable actuación: peatones asombrados ante un tipo que se tambalea y grita la canción que escucha a través de los auriculares; la mujer que le hace salir del andén antes de que llegue el tranvía; el policía declarándose fan suyo y proponiéndole acompañarlo a casa… Stromae entra definitivamente en la historia cuando, en un insospechado giro final, despide el clip sonriéndonos maliciosamente en un simpático guiño delator de su valentía y de su desfachatez.” 

É unha simple canción, mais serve para introducir alguén que busca, no fondo e na forma, ir máis alá. O que menos importa é a escenificación, porque non queda na aparencia. O relevante é a capacidade e a intención de conectar co que de feroz, vulnerable e miserablemente humano levamos dentro.

composicion

Stromae (Paul van Haver, 28 anos, de nai flamenca e pai ruandés -asasinado no xenocidio ocorrido nese país no 1994-) é un verdadeiro artista. Fai música electrónica como podería realizar esculturas, deseñar catedrais, escribir obras de teatro. É un creador, en definitiva, que nos conecta con nós mesmos e coas nosas emocións. Mesmo quen non é especialmente apaixonado da música dance acaba rendido diante do magnetismo da súa música: ritmos adherentes, personalidade e talento na interpretación, letras sen concesións.

Mamá di que papá nunca vai moi lonxe, que vai moito fóra, a traballar. / E parécelle ben, é mellor así que estar mal acompañada, ou non? (Papaoutaí) 

Coidado co que fas / e coas cousas ás que lle dás “gústame”. / Os sorrisos de plástico soen ser golpes de hashtag. / E así é como todos nos queremos, nos queremos, nos queremos / E así consumimos, consumimos, consumimos, consumimos. (Carmen)

É fácil dicir que estou rara porque teño a regra, e que me gusta bla bla bla / mais non, o importante non é iso que chamas regra / Xa sabes, a vida son os nenos, aínda que este, coma sempre, non che parece bo momento / Para facelos estás disposto, si, mais para crialos desapareces (Tous les memmes) 

Escuro, fráxil, radiante, melancólico, rabioso, amargo, irónico, seductor, incómodo… con unicamente dous discos publicados xa nos deixou verdadeiros momentos de fulgor emocional, intres de beleza fuxidía polos que bandas con décadas de traxectoria venderían a súa alma. Non son poucos os artistas, polo demais, que neste tempo procuraron a súa presenza e colaboración: Diplo, Major Lazer, Kanye West, Will.I.Am

 

 

Showman, actor, cantante… Stromae medrou entre un mundo de músicas provenientes das súas orixes diversas: melodías africanas, rumba, salsa, hip-hop, cantautores francófonos… Porén, os seus inicios baseáronse fundamentalmente no hip-hop: “durante esa época, el hip hop era para mí la única verdad. Diríamos que es el lado un poco estúpido de la adolescencia, cuando crees que solo hay una verdad. Finalmente, me di cuenta de que había un montón de cosas interesantes en todos los estilos. Y es lo que intento integrar cada vez más. No es un problema únicamente del hip hop, pero nunca me reconocí en ese culto a la diversión y a la felicidad a través de cosas completamente estúpidas como el alcohol o los coches. Nunca he querido vender sueños. El mío no es ser rico o famoso, sino encontrar un equilibrio entre trabajo, familia y una vida feliz. Siempre he querido explicar hechos de la vida real, los problemas que todos tenemos. Poco importa el nivel social, los orígenes. Lo que todos tenemos en común es el sufrimiento de la vida y eso es lo que nos hace interesantes.”

Con esa vontade declarada e desde unha mestura desacomplexada de ritmos populares, xerga verlan, xogos de palabras, referencias clásicas e intencionalidade pop, Stromae converteuse nun dos máis innovadores e influíntes artistas da escena internacional.

Para o descubrir, podes pedir os seus discos nas nosas Bibliotecas. Na Biblioteca Ágora, en concreto, temos á vosa disposición o segundo, Racine Carrée. Animámosvos ao descubrir e deixámosvos con dúas actuacións memorables:

Na gala dos NRJ Music Awards 2013:

 

No SXSW Festival 2015:

 

 

Advertisements

Especiais, íntimos e ao vivo

Poderían ser outros os exemplos, mais nós quedamos nesta ocasión coas iniciativas La Makinita, Paperezko Kontzertuak, Os Xoves de Códax e Concerts Privats. Concertos diferentes, especiais, íntimos. Músicas que nacen e se comparten en librarías un domingo á hora do vermú, ou na terraza dunha adega de viños nas tardes de verán, ou nunha casa restaurada dun bairro popular.

audience-paperezko-kontzertuak 08_Pau_Vallve_concerts privats-3

Á marxe do espazo e da súa singularidade, a cercanía cos artistas, a posibilidade de interrelacionar con eles e o feito de vivir unha experiencia colectiva única, que non se vai repetir, son os elementos que fan deste tipo de concertos acústicos verdadeiras situacións vivibles de beleza artística compartida. E por iso os queremos facer hoxe protagonistas do noso blog, para difundir unha outra forma posible de gozar da música de artistas que nos emocionan en formatos e espazos ben pouco habituais.

Desta volta non queremos engadir máis nada, simplemente vos deixamos con pequenas alfaias que serven como mostra. A desfrutalos!

Ana Tijoux & Shadia Mansour en La Makinita (Chile)

 

Mursego en Paperezko Kontzertuak (Euskal Herria) 

 

Silvia Pérez Cruz en Concerts Privats (Cataluña) 

 

Xabier Díaz & Kepa Junkera n´Os Xoves de Códax (Galiza)

 

 

 

Riff Cohen, Tania de Sousa e Alba María, o inverno en feminino

Dedicamos un novo post de Bibliosons á música feita por mulleres, nesta ocasión a tres artistas de tres nacións de realidades e culturas ben diferentes que están de actualidade e que van ser nomes a seguir con atención no vindeiro 2015: a israelí Riff Cohen, a vasca Tania de Sousa e a galega Alba María. Cun único traballo editado cada unha delas, o futuro parece levar anotado o seu nome.

 

Riff Cohen 

546_1_Riff-Cohen-1

Nacida en Tel Aviv, de nai franco-alxeriana e pai israelita de orixe tunecino, esta moza de 28 anos é unha das grandes sensacións da música pop actual, entendida esta etiqueta en sentido ben amplo. Na súa música a identidade, ou as identidades, ocupan un lugar central, como o fan tamén de facto na realidade e na sociedade na que a artista medrou, con dúas linguas maternas e orixes repartidos: “Se me teño que presentar explico de onde proceden os meus pais e os meus avós, e que eu son a primeira xeración da miña familia nada en Israel. Á xente resultalle máis difícil comprender a identidade dunha israelita nova, de avoa con lingua árabe e que leva o vestido tradicional de Túnez. A xente clasifícate de seguida; ou es israelí ou es árabe”.

A cantante ten manifestado en diversas entrevistas a súa vocación de axudar a crear “unha música israelí de carácter propio, que beba das tradicións dos pobos e culturas que se mesturan no meu país, sen mimetismo aos discursos occidentais” e ten criticado o feito de como “o Israel sionista quixo borrar todas as raíces e crear unha cultura nova, mais segue a ser unha retórica baleira e sen alma”.

Para nós, ao lado de Ester Rada -unha das sensacións do festival WOMEX que se vén de celebrar en Compostela- é seguramente a proposta máis interesante saída de Israel nos últimos anos. Mais para alén de coas súas opinións queremos deixarvos coa súa música, sempre enerxética, viral e expansiva.

 

 

 

 

 Tania de Sousa 

1370512569_972140_1370513748_noticia_normal

Desta cantante euskalduna xa falamos no seu día cando trouxemos a Bibliosons ao grupo de riot girrrls Zuloak, do que formaba parte. Se en bandas pretéritas nas que militou, como The Dispositives ou a citada Zuloak, a temática central das súas cancións procedía do ámbito do social e as sonoridades predominantes derivaban do rock, neste primeiro traballo en solitario De Sousa opta polas relacións persoais e afectivas como tema e polo pop como vestimenta sonora.

O seu primeiro disco, editado a través de crowfunding coa plataforma Verkami, está integramente cantado en euskera, unha cuestión que a artista decidiu de forma consciente e que explica deste xeito: “O euskera ou outras linguas máis pequenas son máis difíciles de dixerir para o público mainstream e as radiofórmulas. Eu tento ser comprensiva con esa actitude pero tamén convido á xente a que faga un mínimo esforzo e disfrute das melodías como tal, xa que é o que realmente importa e nos transporta a outros estados da mente ou a onde queiramos que a música nos leve. Se acabamos todos cedendo e, no meu caso, cantando en español ou inglés, nunca mostraremos á xente a nosa lingua propia, nin poderemos mantela viva”.

Deixámosvos co single do seu disco de presentación, Baso ilunetik.

 

 

Alba María 

fotoAlba

“Observo o agora, volto os ollos cara a outros lugares. Dou unha reviravolta e camiño por unha morna, unha bossanova, un blues, algo de swing que me vén petar á porta do peito. E teño moitos nomes, chámome como quero dependendo da marea. Pero sempre remato na ría, nas doces cordas da zanfona, no puño con ou contra a pandeireta, e o fol do acordeón collendo todas as brisas dos meus dezanove anos. E son moitas Albas, as Albas que fican nas cancións que vou creando, e as Albas que perdo cando sae o canto para fóra. Desde a ironía e desde a dozura. Observo, observo e nunca remato de observar o agora”.

Na estirpe de Pilocha, Uxía, Ugia Pedreira, Guadi Galego, Sés, … aparece neste remate de ano o primeiro disco desta moza de dezanove aniños, filla da emigración galega ás Canarias e alumna da Escola Livre da MPG.  O seu traballo “Ainda”, que vai presentar este nadal no Culturgal, está reforzado nas composicións pola equipa de músicos colaboradores da Central Folque, que se ocupa tamén da edición do mesmo.

Alba María promete ser unha voz con vontade e calidade para se consolidar e deixar pegada no panorama das músicas de noso. Con ela vos deixamos e rematamos este post.

O perfume do jazz do vento do norte

Cuando pesen demasiado la rutina, / el trabajo y la vida en la ciudad, / nos iremos en un viaje infinito / con esa tonta sensación de libertad / hacia el fondo de ese mundo del que me has hablado tanto / paraíso de glaciares y de bosques polares / donde miedos y temores se convierten en paisajes / de infinitos abedules, de hermosura incomparable. 

Nunha das súas máis coñecidas cancións, Viaje a los sueños polares, sinalaba Family a mediados dos 90 unha vía xeográfica de escape cara unha outra vida posíbel, na intención de acompasar a inmensidade da paisaxe exterior ao estado de ánimo da paisaxe interior de cadaquén. Na procura dunha serenidade desexada por necesaria, os donostiarras Iñaki Gametxogoikoetxea e Javier Aramburu conseguiron esbozar naquel disco os camiños desa búsqueda desde unha presada de cancións preñadas de melancolía electrónica e sensibilidade pop.

terja-rypdal-same garbarek3 sidsel Jan garbarek - visible world - front

A leitura do voluminoso e fascinante Un hombre enamorado, do noruego Karl Ove Knausgard -o fenómeno literario do momento en moi diferentes países- levounos na última semana de volta a ese espazo xeográfico de querencia recorrente. As grandes extensións abertas, o mar, o frío, a natureza, o clima condicionando as vidas das persoas e marcándoas de forma decisiva, como elemento case disciplinario no seu decorrer…

E a música. Especialmente o jazz, en sentido moi amplo. Nun momento da novela, nunha festa cultureta en Estocolmo, varios artistas suecos conversan con Knausgard e pregúntanlle polo jazz noruego. El queda pensando e responde unicamente: si, temos bo jazz, gústame especialmente Bugge Wesseltoft, tentando achegar algún nome que non fose o do recoñecido Jan Garbarek. Pero como o autor recoñece, a mención queda curta. El mesmo amplía, noutros lugares, a súa listaxe de preferencias.

Bugge-Wesseltoft-Snowing-On-My-Piano Wesseltoft_Schwarz_Berglund_Trialogue_frontcover-700x700 beady belle beadybelle2

 

O mesmo queremos facer nós. Traspasando as fronteiras políticas, o espazo escandinavo achega nomes que son tremendamente recomendábeis e convén visitar. Nils Petter Molvaer, Sidsel Endressen, Beady Belle, Silje NergaardHanne Hukkelberg, Terja Rypdal… Tamén a lapona Mari Boine, e fóra de territorio mais con similar sensibilidade, a imprescindíbel islandesa Bjórk.

Nesta ocasión non imos desenvolver un achegamento á figura e traxectoria de cada un deles. Existe abondoso espazo virtual onde quen quixer pode achegarse a cada unha desas figuras, ou ler sobre o conxunto da escena do chamado jazz nórdico. Tamén as propias webs de selos como Jazzland ou ECM, chaves no desenvolvemento do mesmo, son accesíbeis e úteis para calquera persoa interesada. Tencionamos, pois, algo máis básico: simplemente provocar a descuberta de sonoridades que, a modo de banda sonora das nosas paisaxes emocionais, nos permitan visitar, ou fuxir, ou habitar en calma, ou pasear… polos recunchos e as horas en que nós tamén precisamos respirar, e sentir na faciana, os perfumes fríos do vento do norte.

 

Coma sempre, no catálogo das Bibliotecas Municipais da Coruña podes atopar as referencias que temos destes artistas. Se es socio, xa sabes como funciona o préstamo; se aínda non o es, lembra que conseguir o teu carné é rápido e de balde.

 

Rita Lee lanza o seu perfume

brasil-rita-lee-lp-12-13347-MLM3015657438_082012-F

Brasil é cara fóra, musicalmente, o país/continente/selva/océano/galaxia propia do samba (Martinho da Vila, Paulinho da Viola, Nelson Cavaquinho, Cartola, Zé Ketti, …), da bossanova (Joao Gilberto, Tom Jobim, Vinicius de Moraes, Toquinho, Astrud Gilberto, Elis Regina, Stan Getz, Baden Powell,…), do tropicalismo (Os Mutantes, Tom Zé, Caetano Veloso, Gilberto Gil, Maria Bethânia, Jorge Ben, Wally Salomao, …) e da MPB (Chico Buarque de Hollanda, Gal Costa, Djavan, Chico César, Adriana Calcanhotto, …). Tamén, aínda que bastante menos, de bandas de rock con carimbo propio (Secos & Molhados, Novos Baianos, Legiao Urbana, Cazuza, Paralamas do Sucesso, …). Por último, é territorio propicio para artistas de identidade e traxectoria dificilmente clasificábel que, como a Rita Lee, a Cássia Éller ou o Tom Zé, se moveron como anguías ao longo das últimas décadas por entre todo ese mar de músicas e músicos, de influencias e escenas, de tradicións e modernidades propias e alleas.

Queremos achegarnos hoxe á figura da primeira, a irreverente, aloucada, genial e descontrolada Rita Lee. Comecemos da mellor maneira, gozando das súas cancións…

 

 

E continuemos coñecéndoa agora a través doutro xénio antes citado, o Tom Zé.

 

 

O xornalista arxentino Osvaldo Bazán, nun magnífico artígo sobre a artista brasileira, fai referencia a este relativo descoñecemento da Rita Lee e matiza: “Hay un momento en la fiesta, en cualquier fiesta, cuando ya todos están suficientemente contentos, cuando el alcohol en sangre permite la locura de la corbata en la cabeza, en que después del pepepepe pepé, para bajar sin perder el clima, el dj pone Lança perfume. Suenan los espantasuegras, los pitos, las matracas. Y después el dj pega Baila conmigo. Como se baila en la tribu. Bababababaila conmigo. Melodías simples, alegría tranquila, relax sonoro. Lanzaperfume y Baila conmigo son los dos hits intercambiables que meten a Rita Lee en cuanto casorio, cumpleaños, Bar-Mitzvah se realice en Argentina. Sin embargo, pese a esa omnipresencia de salón de fiestas, su carrera de cuarenta años es en gran medida desconocida en el país. Quizás el lanzamiento de Biografitti, tres dvd con la biografía de Rita Lee Jones Carvalho del primoroso sello Biscoito Fino –actuaciones históricas, recuerdos imborrables, encuentros memorables, material de archivo, y una larga y entretenida charla sin concesiones – ponga las cosas en su lugar y la Señorita Lee finalmente sea reconocida como lo que es: la mayor rockera del subcontinente, idolatrada por héroes del género como Kurt Cobain, Stereolab, L7, Beck o David Byrne.”

 

rita_lee_rock   tumblr_lrh2l02Wqg1qaxihzo1_400

En efecto, sorprende que unha cantante cunha listaxe de hits tan longa e irresistible (Banho de espuma, Virus do amor, Doce Vampiro, Lança Perfume, Manía de você, Ovelha Negra, Chega Mais, … ) non sexa comparable en coñecemento mundial a outras grandes figuras da música brasileira, e iso a pesar de ter comezado xustamente nunha banda de culto como Os Mutantes, que inicialmente se chamaron “Os Bruxos. Hasta que leyeron un libro que les dio el nombre que estaban buscando. Pasaron a ser Os Mutantes. La primera leyenda del rock en portugués. El grupo del que, treinta años más tarde, se hicieron fanáticas las más grandes estrellas del rock mundial. El trío que aún hoy, a más de cuarenta años de su creación, continúa asombrando por la experimentación, la falta de prejuicios y sobre todo, por una mirada que se confunde graciosamente entre libertad y libertinaje, piedra fundacional de lo que sería el pop mundial. Se disfrazaban, se pintaban, ¡horror!, metieron guitarras eléctricas y hasta un theremin casero. Todo mezclado, todo mezcludo. Y ahí apareció el tropicalismo de Caetano Veloso y Gilberto Gil, y los poetas Torquato Neto y Capinam y el director vanguardista Rogério Duprat y Tom Zé y Gal Costa y Nara Leao y era la dictadura y nada importaba.” 

 

 

No ano 72, nun dos momentos de máximo suceso do grupo, Rita Lee deixou Os Mutantes. Alegouse na época que a súa saída tiña causa nas diferenzas musicais cos irmáns Baptista, que daquela apostaban por un son máis semellante ao de bandas norteamericanas como Emerson, Lake & Palmer. Co tempo foise sabendo que na realidade a súa marcha -forzada, ela non tivo outra opción- estivo máis relacionada coa fin do seu casamento con Arnaldo, nunha época en que os integrantes do grupo vivían nunha comunidade hippie na Serra da Cantareira, na zona norte da cidade de São Paulo, onde o uso de diferentes drogas e as trocas de parceiros sexuais eran relativamente frecuentes.

A marcha da banda foi traumática para a Rita, mais propiciou o comezo da súa fecunda carreira en solitario, formada por máis de vintecinco discos nos que predomina a alegría vital, a falta de pudor sexual, as mesturas de rock, psicodelia e pop, as historias cotiás e divertidas.

osmutantes os-mutantes1

RitaLeeBuildUp Rita-Lee

 

Na entrevista de Osvaldo Bazán a propia artista explica as súas motivacións e intereses: “Las letras de mis canciones son bien calcadas de mi universo brasilero, soy hija de inmigrantes, descubrir Brasil es mi gran aventura en esta vida, y como buena tropicalista que soy, me gusta desfilar sin pudores por cualquier avenida musical del planeta.”  Si su gran aventura fue descubrir Brasil, habrá que reconocer que, a los 62 puede darse por satisfecha. En Grafitti se la ve componer un tema, Miss Brasil, con una letra propia que es una declaración de amor, de principios y de brasileridad al palo.

“Soy del tiempo de Mariacastaña/ cuando los bichos hablaban en Radio Nacional/ y había marchas de carnaval/ En los concursos de Miss/ ¡Ah, cómo era feliz!/ Era feliz.

De la época de la Guanabara/ De la bossa de Nara/ De los tropicalistas/ De los hippies comunistas/ De la voz de Elis.

¡Ah, cómo era feliz!/ Era feliz.

Soy de los nuevos tiempos/ Del final del vinilo/ Del boom de Madonna/ Del caos de Brasil/ Del desorden en el país/ ¡Ah, cómo era feliz!/ Era feliz.

Soy del tiempo, del tiempo/ Del exacto momento en que el mundo explotó/ Fue bueno que haya existido/ El Brasil de la utopía/¡Ah, como era feliz!/ Era feliz/ Yo era feliz.

Y lo sabía.”

 

 

Retirada dos escenarios -mais non da música- desde o 2012 polos seus problemas físicos  e convertida en icona contracultural no seu país, a propia Rita Lee explica a súa obrigada transición persoal dos últimos anos (do “sexo, droga e rock and roll” ao máis posmoderno “sexo, ioga e rock and roll”) e asiste divertida á aparición continuada de filmes documentais, ensaios e espectáculos sobre a súa vida e a súa traxectoria.

Se antes de te achegares a este post non a coñecías, oxalá a súa lectura puidese servir para espertar a túa curiosidade sobre ela. Nas Bibliotecas Municipais da Coruña en breve poderás atopar discos de Rita Lee e de Os Mutantes. 

 

Rodrigo Leão, a paixón na busca de camiños

 

descarga

Falar de Rodrigo Leão é falar dun dos músicos e compositores máis importantes das tres últimas décadas a nivel global. Portugués de Lisboa, do 64, a súa paixón pola procura de sonoridades que conxugan elegancia, clasicismo, emoción e experimentación está presente no conxunto da súa carreira, marcada por tres elementos centrais: a banda de rock Sétima Legião, o grupo Madredeus e a súa propia traxectoria en solitario.

O propio autor concibe a súa obra “como um filme ou um livro com diversos capítulos, mas sempre com ligação entre eles. Mesmo no princípio da Sétima Legião fazia coisas que ainda hoje repito». A continuidade e a visión de conxunto mantense, para alén de pola evolución creativa, pola intencionalidade de anovación e búsqueda.

RodrigoLeaokleiner RODRIGOLEAOVOXENSEMBLEAVELUNDILUMINARREIISUE setimalegiao_mardoutubro  0a

A súa primeira aventura musical foi a banda Sétima Legião, vento fresco e moderno na cena musical portuguesa dos primeiros 80.  «A Sétima Legião traduzia as influências não só de Manchester, mas também da Galiza, por exemplo, e nisso talvez tenhamos sido diferentes», afirma o compositor. O primeiro single do grupo, “Glória”, con letra do novelista Miguel Esteves Cardoso, converteuse axiña nun éxito do rock portugués e a banda conseguiu un enorme éxito co seu disco A Um Deus Desconhecido. Continuadores deste serían Mar D’Outubro (87), De Um Tempo Ausente (89), O Fogo (92), Auto de Fé (94) e Sexto Sentido (99), nunha carreira que conseguiu equilibrar os favores do público e o respeito da crítica.

 

 

Paralelamente á Sétima Legião, Rodrigo Leão funda con outra figura fundamental da música portuguesa, Pedro Ayres de Magalhães, a banda Madredeus, que acabará por ter éxito internacional. A formación, un claro paso adiante na evolución musical de Leão, estréase no 1987 co duplo Os Dias da Madredeus. Seguirano os elepés Existir (90),  O Espírito da Paz (94) e Ainda (95). Este último será o derradeiro do grupo no que Rodrigo Leão participe, un disco vinculado ao director de cinema Wim Wenders como banda sonora do seu filme Lisbon Story.

MADREDEUS foto

Madredeus foi sen dúbida a banda máis importante da música portuguesa e o seu referente máis internacional despois de José Afonso e Amália Rodrigues. A tradición do fado e as sonoridades acústicas máis contemporáneas acompañaban e envolvian, nos seus temas, unha das voces máis fermosas do panorama actual, a de Teresa Salgueiro.

 

Ao tempo que compaxinaba inquedanzas musicais con Sétima Legião e Madredeus o compositor lisboeta mostraba o seu desexo de evoluír artisticamente e lánzase en solitario no ano 1993, co disco Ave Mundi Luminar. A súa carreira é, a partir dese momento, un percurso de investigación e recreación con momentos de aposta por sonoridades e imaxinarios clásicos, introspectivos, de certo misticismo, e outros de carácter máis dialogado con territorios musicais coma o fado, a bossanova ou o tango.  O seu interese polo cinema e pola literatura fica patente tamén en proxectos como Os Poetas, o audiovisual Portugal – Um Retrato Social ou o disco Cinema. As súas colaboracións no plano internacional con figuras como  Beth Gibbons, Ryuichi Sakamoto, Stuart A. Staples dos Tindersticks ou Joan as Policewoman tamén axudan a facernos unha idea dos seus intereses e propostas. No 2013 compuxo a banda sonora do filme The Butler, pola cal foi nomeado para un Óscar.

 

No catálogo das Bibliotecas Municipais da Coruña podes atopar as referencias que temos tanto de Sétima Legiao como de Madredeus  ou Rodrigo Leao en solitario. Se es socia, xa sabes como funciona o préstamo; se non o es ainda, lembra que conseguir o teu carné é rápido e de balde.

 

A música galega que mellor se ve

Desde a década dos 80 resulta case imposible achegarse á música sen ter en conta a súa parte visual, popularizada primeiro pola televisión desde canles específicas como a MTV estadounidense e amplamente difundida na actualidade, a través da Rede, en espazos masivos como youtube, vimeo, facebook, etc

A propia maneira na que hoxe nos achegamos, percibimos e desfrutamos a música ten xa incorporada de seu a parte visual, ao punto de ser difícil imaxinarmos casos de cancións de éxito masivo -cando menos no ámbito da música comercial- que non teñan tamén o seu correlato en forma de videoclip.

A intención deste artigo non é máis que sinalar un feito: a calidade das creacións audiovisuais galegas aplicadas neste campo. Non o facemos con ánimo exhaustivo, nin histórico. A motivación é moito máis sinxela: compartir e divulgar cancións e grupos que teñen elaborado videoclips de interese na nosa escena musical.

Comezamos polo presente, referenciando catro exemplos que merecen enormemente a pena: Elodio y los Seres Queridos, “El tiempo futuro”, (Zinqin); Ataque Escampe, “Arder” (PRENOM); Fluzo, “Mundo Verde” (La Follable), Najla Shami, “Camiño branco” (miramemira) e Caxade, “Capadores de extraterrestres”, (Javier Antelo).  Moi diversos estilos no musical e igualmente na proposta estética e recursos empregados para os clips, mais en todos eles cun resultado que nos gusta, que se debe ao traballo das produtoras que sinalamos en negriña.

 

 

A elaboración de videoclips non se limita na Galiza á música “para público adulto”. O éxito nos últimos anos de determinados proxectos de música e literatura infantil deu tamén moi bos resultados no apartado audiovisual, como os dous que vos seleccionamos para a ocasión: o clip que Mara Producións fixo da canción “Eu falo así” de Magín Blanco, do disco A nena e o grilo, e o clip “O mercado” do disco-libro colectivo Maria Fumaça.

 

 

Vinculado tamén ao ámbito infantil estivo un dos fenómenos máis relevantes da historia da música galega dos últimos anos, o programa da TVG Xabarín Club. Foron dúcias de grupos os que elaboraron videoclips para este espazo que ficou gravado na memoria de varias xeracións, até o punto de falarmos na actualidade dos mozos e mozas da Xeración Xabarín. Desde aquela mítica “Socio, busca un socio” que chamaba a nenos e nenas a formaren parte do exército de berros Oink, Oink até cancións como a “Oda ó futbolín” dos Diplomáticos, o “Que jallo é” dos Heredeiros da Crus ou o “Estou na lavadora”d´O Caimán do Río Tea, moitos foron os temas que quedaron gardados na nosa memoria musical colectiva.

 

 

O fenómeno do Xabarín foi en parte asociado á emerxencia da escena musical do bravú, grupos de diferentes concellos do país que cantaban en galego sobre temáticas diferentes mais que oscilaban en xeral entre o reivindicativo, o festivo e o tradicional. Os espíritos de The Pogues, Mano Negra, Negu Gorriak e Fuxan Os Ventos dábanse a man naquelas propostas de bandas como Xenreira, Skornabois, Rastreros, Impresentables, Os Diplomáticos, …

Mais xa na década anterior a música galega tivera éxitos importantes, a través de bandas como Siniestro Total, Radio Océano, Golpes Bajos ou os nunca ben ponderados Os Resentidos. Liderados nas letras e no concepto visual polo poeta vigués Antón Reixa -na actualidade director e productor audiovisual- as creacións da banda nunca deixaban indiferente aos seus receptores pola súa personalísima esfera de referencias e orixinalísimo -na altura- discurso musical.

 

 

E d´Os Resentidos volvemos á actualidade, mais sen abandonar a rota do rock. A máis recente creatividade audiovisual galega ten en bandas como Nao, Machina, Ruxe Ruxe, Dakidarría ou Som do Galpom algunhas das que máis e mellor coidan o aspecto visual no noso país. Escollémosvos, como remate deste post, un clip de cada unha delas. Esta foi a nosa proposta, mais non vos conformedes e procurade nas augas de internet as vosas propias referencias. Hai moito onde elixir!

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

A procura constante do Doctor Deseo

1015066_doctor_deseo_foto610x342   _MG_7796

Se La Polla Records, Kortatu, Hertzainak, Eskorbuto, … constituíron desde o selo Oihuka o núcleo do que nos 80 se deu en chamar rock radikal vasco, coa súa aposta pola contundencia política e musical máis punk e deslinguada, como denominar o que nese contexto tan complexo comezaron a facer os hoxe veteranos Doctor Deseo, acedos e incisivos coma poucos…? Pop radikal vasco, quizais?

Perdóese a brincadeira, mais enténdase tamén na necesidade de buscar puntos de referencia para un grupo fuxidío e inclasificábel en exceso para as tranquilizadoras etiquetas que estamos afeitos a coñecer. Cunha lírica con reminiscencias aos Extremoduro, mais cunha marcada identidade vinculada ao seu Bilbao natal, a aposta de Doctor Deseo é, nas súa propias palabras, “tenrura brutal, erotismo e elegancia”. Non hai neles tópicos ñoños e si aposta valente e consecuente pola vida no fío da coitela, causa de pracer mais tamén de dor. Pola busca, en fin, da beleza, a sabendas de que non é sen custes, nin pode selo.

 

 

Doctor Deseo comezan a súa extensa discografía no ano 1987, co disco homónimo. Durante anos sobreviviron no panorama musical tan proclive ás modas, non sen dificultades para seren comprendidos e escoitados, mesmo na propia Euskadi. Non eran da movida nos 80, nin indies nos 90, nin de ningunha escena particular en ninguna época. Simplemente mantiveron a súa aposta, desde a constancia e a convicción no seu discurso, para ir gañando un público fiel que aos poucos foi medrando co boca a boca e cuns concertos que sempre prepararon -e preparan- de xeito especial… cabareteiros, ambigüos, coa característica liga vermella nas coxas, luvas negras e beizos pintados, porque actuar é tamén crear fendas temporais na normalidade e ofrecer un espazo de ruptura coa mesma.

Doctor_Deseo-Busco_En_Tus_Labios_Lo_Mejor_Del_Deseo-Frontal  doctor_deseo_01

Case 30 anos despois, hoxe son unha banda respectada e querida tanto en Euskal Herria como fóra dela, cunhas letras ácidas que non foxen nin da política (““estúpidos vendedores de humo / payasos con trajes de lujo / niños perversos que se han creído que el mundo es el lugar de juego de su vanidad / cuantos corazones rotos, / cuantos más fuera de uso / es buen momento de abrir las ventanas / huele fatal en el país de la abundancia”) nin das relacións afectivas máis complexas -e por iso, reais-, nas que decote a paixón e a tenrura acaban por ser as chaves que nos salvan da dureza do cotiá.

 

 

Neste 2014 veñen de editar un compilatorio (Busco en tus labios. Lo mejor del Deseo) que resulta un eficaz e útil exercicio de memoria e achegamento á vida deste grupo recomendábel, esixente e distinto, contraditorio e afastado dos hábitos da mercadotecnia. Na propia folla de promoción explican os motivos: “Doctor Deseo ha grabado más de 120 canciones y sabe que no puede saciar totalmente a su variopinto público. Este disco es el disco que gustaría oir a los mismos Doctor Deseo si tuviesen que hacer una selección de temas”. Animádevos ao descubrir…

 

 

 

 

 

 

 

Música e poesía nas letras galegas, #m8nospresta!

O outro lado da música, a poesía, denominou un libro seu a poeta e música coruñesa Luísa Villalta. Das relacións fecundas que se dan entre ambas, música e poesía, queremos falar nesta ocasión, centrándonos no ámbito galego como maneira de celebrar desde Bibliosons o Día das Letras Galegas 2014.

thCAFN0CZ9 Libro poemas disco de Najla Shami "A lingua que eu falo"

Moitos poderían ser os percorridos propostos neste artigo. O noso vai ser subxectivo e estará tamizado polas querencias persoais e os gustos propios. Agardamos que vos resulte de interese e sexa do voso agrado.

Comezamos pola  época de maior esplendor e normalidade que viviu a nosa lingua, a baixa idade media, da que é mostra senlleira o tesouro patrimonial que constitúen as cantigas medievais galego-portuguesas. O riquísimo corpus literario das cantigas de amigo, de amor e de escarnho e maldizer, das que temos constancia a través dos Cancioneiros, xorde e alicérzase en relación á existencia dun territorio preeminente nos planos económico e político nesa altura, o Reino de Galicia. Lembremos que neses séculos o galego era a lingua de expresión e de creación tanto de reis propios -que se nos transmiten sempre como de León ou Asturias- como mesmo dos alleos -casteláns como Afonso X o Sabio, que tiña a súa Corte en Toledo-.

Interésanos resaltar, neste artigo, o feito de as cantigas seren composicións creadas para a súa transmisión musicada e cantada, e nas que por tanto música e poesía se vinculaban xa desde a súa propia orixe. Á marxe das formacións clásicas que, como o Grupo de Música Antiga Martín Códax,  traballan de forma específica co repertorio medieval galego-portugués, un dos autores de referencia na súa popularización foi sen dúbida Amancio Prada, con discos coma o fermosísimo Lelia Doura (1980). O berciano, polo demais, é autor fulcral para a difusión da poesía galega polo seu traballo arredor da obra de dúas das nosas grandes figuras, Rosalía de Castro e Álvaro Cunqueiro.  

 

As décadas dos 60 e 70 coñeceron do espertar pop en galego, con voces como Andrés Dobarro, Pucho Boedo & Los Tamara ou Juan Pardo. Ao tempo, desde unha perspectiva de fondo compromiso social, nucleouse  Voces Ceibes como un grupo de cantantes e artistas que, para alén de situaren Galicia no mapa musical da oposición ao franquismo, musicaron e divulgaron letras de diferentes voces poéticas da nosa literatura. Outrotanto farían, xa case entrando nos 80, Fuxan Os Ventos, grupo popularísimo que mesturaba sons tradicionais e letras de contido social para dar conta da situación que vivía o país na Transición.

A poesía galega estivo moi presente en todos eles, e moi especialmente aquela que engarzaba nos contidos cunha época convulsa como a que se vivía, no político e no social, famenta de liberdades e de dereitos. Poetas como Celso Emilio Ferreiro, Ramón Cabanillas, Manuel María ou Curros Enríquez foron, por iso, dos máis musicados neses anos.

 

 

Fixemos anteriormente referencia a Amancio Prada. O seu traballo acabou por ser tan influínte que hoxe resulta mesmo complicado ler Rosalía de Castro ou Cunqueiro sen que a súa adaptación musical dos textos de ambos nos veña á cabeza. Con el, outras dúas voces foron decisivas no diálogo musical coa poesía galega nos anos 70 e 80: Luís Emilio Batallán e Suso Vaamonde. O primeiro cun traballo que segue a resultar hoxe de excepcional calidade, Ahí vén o maio (1975), no que musica textos de Curros Enríquez, Cabanillas, Rosalía ou Celso Emilio Ferreiro. O segundo con discos como ..Nin rosmar un laído (1977), adoptados moi claramente como emblemas de loita cultural na defensa da identidade galega.

 

 

Poeta era, e é, Antón Reixa, a voz do grupo máis relevante da Galicia dos 80: Os Resentidos. A súa estética e o seu discurso provocador, absolutamente identificable, rachou fronteiras para o pop en galego e conseguiu algúns dos seus maiores éxitos. Os Resentidos explícanse e son inseparables do contexto cultural vigués de comezos dos 80, con grupos poéticos como Rompente, do que Reixa formaba parte.

thCADG9XC9   thCAMK6DRUthCAXDLLTQ

Nas décadas dos 80 e 90 sacan algúns dos seus mellores discos artistas como Emilio Cao, Luar na Lubre, Berrogüetto ou Uxía. O primeiro atrévese cun reto de dificultade notable: levar á música a poesía vangardista de Manoel Antonio. Para Emilio Cao fará letras un dos nosos autores máis recoñecidos, Suso de Toro, en tanto Manuel Rivas traballará con Berrogüetto no fermoso Alalá da noite. Uxía, pola súa banda, con especial querencia pola poesía e a relación coa creación lusófona, gravará unha das máis coñecidas cancións da nosa tradición, Unha noite na eira do trigo, modificada a partir dun poema de Curros Enríquez.

 

 

Coa chegada do novo milenio unha nova etapa especialmente vizosa cobra protagonismo na música galega, a que protagonizan artistas como Ugia Pedreira (Marful, Nordestinas), Guadi Galego (en solitario ou con Espido), Xabier Díaz (en solitario, con aCadacanto e noutros formatos) ou Fran Pérez, Narf. Moitos deles, para alén de musicar textos de autores galegos de onte e hoxe son tamén creadores de letras dunha alta calidade poética. Conceptualizada en ocasións como MPG, música popular galega, os seus discos marcan a actualidade máis interesante da nosa creatividade musical.

 

 

Polo lado do rock tamén a presenza da poesía galega é notoria, tanto no bravú que cohesionou aos grupos dos 90 como, na actualidade, na creación de artistas e bandas como Fanny & Alexander (que musicou a Pilar Pallarés, María Lado, Estíbaliz Espinosa e outras poetas actuais), Ataque Escampe (do que forman parte dos escritores Samuel Solleiro e Roi Vidal), Sés ou Das Kapital (con letras do poeta Daniel Salgado). A eles poderíamos sumarlles os textos das bandas de hip-hop como Malandrómeda, Fluzo ou Dios Ke Te Crew.

 

 

Rematamos este extenso artigo cunha promesa: dedicarmos outro á figura de Rosalía de Castro e a como foi levada á música a súa poesía. Amancio Prada, Uxía, Narf, Aíd, Luís Emilio Batallán, Najla Shami, aCadacanto e moitos outros grupos e artistas teñen escollido a nosa poeta nacional. Ela é, sen dúbida, a nosa escritora máis musicada, e de moi diversas maneiras. Mais este xa será tema para desenvolver noutro momento…

Mashrou Leila, a sedución libanesa do proxecto nocturno

Mashrou-Leila-6

Aos poucos van chegando aos nosos ouvidos brancos e occidentais sonoridades alleas ás que estamos afeitos, moitas veces encadradas de forma equívoca na etiqueta da world music simplemente polo feito de non seren bandas do chamado Primeiro Mundo.  

Mashrou Leila é un deses exemplos. Capaces de nos gañaren a atención por motivos diversos, mais coa calidade musical e a potencia do seu discurso como proa cara aos públicos de calquera parte, os libaneses están a darse a coñecer con forza no espazo musical europeo. Elementos de enganche para conseguilo teñen de abondo, no estritamente musical e tamén no que rodea a súa espectacularización occidental: un grupo de pop árabe, que canta en árabe e cun cantante gai. 

A intelixencia demostrada na súa traxectoria, porén, permite que lonxe de se someter aos clichés asociados á súa condición, Mashrou Leila prefiran manterse fieis ao camiño propio antes que aceptar a construción do seu perfil comercial desde fóra, como condición para o éxito global. O que importa é a música e o que se quere dicir con ela. Irónico, ambiguo, con referencias explícitas nuns casos e xogando ao despiste noutros, o discurso da banda dá co sexo, coa homosexualidade, coa cultura propia, co amor e co desamor, coa vida precaria da mocidade e coas vivencias cotiás no Líbano actual. Desde o éxito conseguido por artistas coma Fairuz, poucos nomes dese país conseguiran ter tanta repercusión fóra das súas fronteiras. 

Non sei se son un rapaz ou unha rapaza, pero sei que o aluguer é caro de máís, colega. / Casa comigo e le a Engels na cama. / A solución é romántica, mais iso non é malo. / O teu amor rompe a miña vida privada, mais iso non é malo.

 

 

De Mashrou Leila (traducido ao galego, Proxecto Nocturno) atrae a voz do cantante, Hammed Sinno. As súas letras. A intensidade emocional que transmite. Mais atrae sobretodo a maneira na que vinculan o rock e o jazz coa identidade musical propia da súa terra -especialmente coa presenza do violín e das estruturas rítmicas tradicionais-, creando atmósferas e paisaxes sonoras nas que diferentes capas de son nos envolven na escoita, entre hipnótica e serpeante. A crítica europea tenos referenciado a clásicos do rock alternativo: Joy Division, Radiohead ou Arcade Fire. E moito diso hai, seméllanos. Mais gústannos, sobre todo, polo que non hai, polo que nos descobren. Escoitalos permítenos viaxar: sen termos estado en Beirut, sentimos os perfumes, as comidas, as caras, os sorrisos, a noite dunha cidade que nunca foi nosa. 

 Quedamos impresionados coa brisa, mais volvemos á destrución / Cando te atreves a preguntar sobre como se está a descompoñer todo / Mándanche calar con lemas sobre a conspiración  / Os mesmos rabaños que che chaman traidor / Cada vez que pedimos un cambio  / Fixeron miserable o país e venderon a súa liberdade

 

 

A banda naceu no 2008 na Universidade de Beirut, nun concerto medio improvisado do que acabou nacendo o núcleo duro da banda, hoxe sexteto. “Escribimos sobre a nosa sociedade, sobre política, sobre a vida. Somos novos e interésanos saber como imos vivir neste mundo“. De Exipto a Xordania e de Turquía aos Emiratos Árabes, son o pricipal reclamo de concertos e festivais nesa extensa e rica área cultural. Mentres a percorren, andan a construír disco a disco (Mashrou Leila, 2009; o EP de seis temas El Hal Romancy, 2011; Raasuk, 2013 e o DVD ao vivo Live in Baalbeck) parte da banda sonora actual da mocidade dos diferentes países árabes do Oriente Medio. 

Oxalá en Galiza poidamos velos nun futuro non moi afastado.