A música tamén é un medio para #DesconfinarALingua

As Bibliotecas Municipais vimos de celebrar toda esta semana Das Letras Galegas 2020 coa campaña “Desconfinar a lingua”, unha ocasión  na que coñecemos, usamos e vivimos a lingua con normalidade e sen filtros en todos os ámbitos e situacións. Desconfinamos a lingua amosando a nosa cara nas redes, con libros, discos, publicacións, filmes… na nosa lingua, como xeito de os mostrar, recomendar e dar a coñecer.

Agora que a semana remata toca despedir e dende Bibliosons queremos facelo como non podía ser doutro xeito con música do país, de aquelas e aqueles músicos galegos que empregan a nosa lingua como medio de expresión das súas creacións artísticas. Faremos un percorrido por todos os estilos e para todos os gustos.

Comezamos pola música tradicional do país e resultanos inevitable nomear ás Tanxugueiras. Hai precisamente un ano, tamén con motivo do Día das Letras Galegas  e para promover a lectura en lingua galega, o Servizo de Normalización Lingüística do Concello da Coruña organizaba o AgoraSón 2019, coas Tanxugueiras en concerto.Dende Bibliosons falamos con elas nunha entrevista polo miúdo onde definían que

Facemos música sen complexos, escollendo pezas tradicionais e dándolle o noso punto de vista. Todo isto facéndoo dende o corazón, o respecto e desfrutando moito facendo ese traballo. Somos tres mulleres orgullosas de selo, que desfrutan ao cantar e contar a nosa tradición e, sendo moi conscientes de que somos capaces de levar un proxecto desta magnitude adiante. E sempre coa máxima presente de que hai que darlle unha volta á música tradicional referíndose á necesidade de achegala aos nosos tempos, perder o medo a xogar con ela facéndoa nosa”

 

As Tanxugueiras contan no seu haber cun Premio MIN  ao mellor álbum en galego (2018), categoría na que competían entre outros artistas coa gran Mercedes Peón.Este ano repiten nominación na mesma categoría con Contrapunto e comparten cartel coa santiaguesa Banda da Loba – a quen tamén tivemos a ocasión de entrevistalas en Bibliosons e máis ca recomendadas quedan – e coa Familia Caamagno. As Tanxugueiras teñen tamén recoñecemento na categoría de Música tradicional e folk dos Premios Martín Códax da Música e nas Mellores músicas de Galiza 2019 por “Que non mo neguen”, Certame aRi[t]mar Galiza e Portugal.  Agora, recén acaban de recibir a noticia de que Contrapunto, o seu último traballo, está entre os 20 discos da WorldMusicChartsEurope do mes de maio. Un listado que deciden 42 xornalistas, DJs, programadores europeos de máis de 20 países. E Autocracia está no TOP 20 de temas mundiais dentro da WMCDE. Durante esta etapa de confinamento estiveron moi activas nos seus perfís das redes sociais e destacaron pola hora do tanxuvermú durante os días 28 de marzo ao 12 de abril onde realizaban conversacións virtuais con diferentes persoeiros entre eles a xornalista Pilar García Rego ou a gran Guadi Galego.

Da música tradicional pasamos a algo máis movido, cunha mestura de garage sesenteiro, rock and roll, e letras que non deixan indiferente a ninguén, falamos dos Familia Caamagno. A banda formouse en Sigüeiro (ben pretiño de Compostela) aló polo 2011. Entrevistas radiofónicas e en prensa escrita, aparicións executando ao vivo os seus temas na TV autonómica galega e críticas moi favorables en medios especializados axudaron a que os Caamagnos tiveran unha axenda xeitosa ao longo do 2013, ano que remataron triunfalmente levando o primeiro premio no Concurso de bandas da Deputación da Coruña. O 2014 iníciano co disco Hai que andar cos tempos! e no 2016 lanzaron Para unha vez que saimos. No 2019 con Había que intentalo! os Caamagno despregan un compendio de melodías pop, ritmos frenéticos e retrousos coreables co único afán de facernos bailar e quen tivo a sorte de velos en directo sábeo ben!

Cambiamos novamente de ritmo pero sen deprazarnos moito, porque ben pretiño de Sigüeiro seguindo a ruta do grelo chegamos a Ordes, localidade natal dos Dios Ke te Crew un grupo de hip hop creado aló polo ano 2003. O pasado 2019 sacaban á luz  O ciclo da serpe, o terceiro álbum de longa duración do grupo e sen dúbida o seu traballo máis completo ata a data. Neste disco conflúen estilos difrentes pero coa seña inconfundible das letras satíricas e cargadas de acidez referentes á sociedade na que vivimos porque segundo eles mesmos din cren na liberdade de expresión e así o amosan nas súas cancións.

Seguimos na comarca de Compostela sen ser á mantenta pero é que non queriamos deixar pasar a ocasión se de innovación falamos, de mencionar aos pioneiros do trap en galego, os Boyanka Kostova. Dúo compostelán que toma o seu nome dunha atleta búlgara de halterofilia campioa do mundo en 58 Kg. e implicada nos casos de dopaxe dos Xogos Olímpicos de Londres. A respecto de cantar en galego son claros, esto é o que respondían nunhas declaracións a “El Cofidencial”

“Nós non o utilizamos como unha arma para facer os temas simplemente como un medio… coma se o fixeras en catalán en Cataluña ou en vasco no País Vasco. É o noso idioma habitual, nada máis”.

Os santiagueses son orixinais á hora de elixir o nome e tamén na letra das súas cancións e promete “leiras” en vez de luxo. Leiras é unha canción de amor, desas nas que un se vende para conquistar a unha moza e cantan: ” Teño leiras” para conquistala. . A idea da letra sae do avó de Cibrán que segundo el mesmo lle confesou ao neto conseguiu conquistar á súa avoa porque tiña moitas leiras. Os Boyanka Kostova demostran así que este xénero tan de moda pódese mesturar coa cultura e o costumbrismo.

Emprendemos ruta cara o sur e chegamos a Cambados para falar de Paula Chaves, máis coñecida como Pauliña no panorama musical é unhas das voces femininas con máis carácter e personalidade hoxe en día. O seu estilo pode definirse entre a música countrie con rock e blues. Dentro do panorama musical galego é coñecida polas súas colaboracións con grandes nomes do rock como Vituco Neira, NAVE, etc., no 2018 emprendeu carreira en solitario pero rodeada de grandes músicos. Recentemente acaba de editar o seu segundo disco A Mafalda e antes do confinamento estaba a preparar a xira a que prometia acompañar dun show innovador e rompedor. Así que desexando estamos sobre os escenarios.

E rematamos moi a conto o noso pequeno percorrido polo música en galego de vangarda na cidade de Ourense. De alí son Os Amigos dos Músicos un grupo formado por experimentados músicos que proveñen de grupos e tradicións diversas, falamos de bandas como Niño y Pistola, Blood Filloas, O Sonoro Maxín, Annie Hall, Haecceidad ou Cinnamon Gum. O grupo nace como banda de acompañamento de O Neno Elliott (Daniel Alonso), pero despois da gravación de Osaka, unha adaptación do poema de Carvalho Calero (homenaxeado este ano polo Día das Letras) A orquestra filarmónica de  Osaka, comeza a funcionar de maneira independente. O que tiñan claro desde un primeiro momento era que querían reflectir na súa música toda a herdanza folk rock galega, desde Suso Vaamonde e  Batallán ata  Bibiano, todo iso sen que o seu son perda orixinalidade, frescura nin personalidade. Todos os integrantes do grupo cantan e compoñen, utilizando o galego como vehículo de expresión e transmisión de emocións.

O percorrido remata aquí pero podedes completalo coa Lista de Reprodución na nosa canle de spotify. Alí ademáis dos xa mencionados atoparedes artistas coma  MJ Pérez, Cuarta Xusta, O Sonor Maxín, Oh!Ayatollah, Los Jinetes del trópico, Momboi ou The Rapants entre outros. Que a desfrutedes e Feliz Día das Nosas Letras!!!

 

 

 

 

 

Melodías distópicas

– Cantos dedos hai aquí, Winston? – Catro.

-E se o partido dixese que non son catro senón cinco… cantos habería?

1984. George Orwell

 

Ano 2020. Un virus letal de orixe descoñecida ameaza á nosa especie e o mundo ten paralizada toda actividade. Estamos obrigados a ficar nas casas, e a mensaxe que nos transmiten os Estados é que, á espera de que a ciencia descubra unha vacina, non temos máis ferramentas para protexernos que o illamento dos nosos semellantes. O distanciamento social é un imperativo, e desconfiamos de quen nos rodea por ser posibles axentes con capacidade de contaxiar. Sentimos medo, confusión, alarmismo, desamparo…

Realidade que sona a ficción. O discurso máis repetido desde que comezou a pandemia é a sensación de estar vivindo un soño, unha distopía. As historias distópicas expoñen escenarios dunha sociedade indesexable (por catastrófica, tiránica ou deshumanizada) para que sirva de reflexión. Guerras, pragas, tecnoloxías descontroladas, catástrofes naturais, gobernos opresores… Aferrámonos a estas narrativas imaxinarias como unha especie de “adestramento” para situacións como a actual, por máis que resulte evidente que non se trata de realidades equivalentes. A explicación a este interese por “futuros alarmantes” ven dada desde a psicoloxía: é a nosa resposta á incerteza, ao medo a non estar preparados para o descoñecido. As distopías fannos imaxinar un futuro incómodo, canalizan ese medo e póñennos en garda.

 

A literatura, o cinema e a música foron e serán sempre grandes espazos de reflexión sobre estas inquietudes humanas, un reflexo da fraxilidade da civilización. Descubrímolo en clásicos de culto como Fahrenheit 451, 1984, La Naranja Mecánica ou Un mundo feliz, pero tamén en El cuento de la criada, Los Juegos del Hambre e V de Vendetta.

Na playlist desta semana demostramos a capacidade que ten a música para canalizar as posibilidades alegóricas da distopía e trasladarnos a sociedades caóticas e contornas futuristas. En Melodías Distópicas evocamos as bandas sonoras de obras tan imprescindibles como 2001 Odisea en el espacio ou Blade Runner. E recollemos cancións inspiradas nos relatos de George Orwell, Aldous Huxley ou Philip K. Dick, así como as xurdidas de estandartes fílmicos como Metrópolis e Matrix. Sen esquecer, por suposto, os cuestionamentos emanados da propia música, da man de bandas como The Clash, Radiohead, Pearl Jam ou Metallica.

Pode que esta experiencia pandémica deixe unha pegada xeracional en todos nós e mesmo sirva para que empecemos a ver a realidade con ollos menos inocentes. Sexa cal sexa o escenario futuro, procuraremos que teña unha boa banda sonora.


Ao paso dos versos: celebramos o Día Internacional da Danza

Cada 29 de abril desde o ano 1982 celébrase o Día Internacional da Danza. A data escollida corresponde ao nacemento de Jean-Georges Noverre (1727-1810), un innovador bailarín e coreógrafo que deu un xiro a esta disciplina. Como moitos pioneiros, nos seus tempos non foi moi comprendido, pero a día de hoxe considéraselle como o pai do ballet moderno.

Un día para que todas aquelas persoas que elixiron a danza como medio de expresión, traspasando barreiras culturais, políticas e étnicas, celebren a súa diversidade. Tamén unha data para lembrar que, como a música, a danza é unha arte completamente universal na que non existen discriminacións por raza, idade, aspecto, relixión ou clase social.

Cada ano o Comité Internacional da Danza do Instituto Internacional do Teatro (ITI) encarga a unha personalidade coñecida do mundo da danza a redacción dunha mensaxe, que neste ano corre a cargo do bailarín, coreógrafo, docente e actor surafricano Gregory Vuyani Maqoma. As súas palabras adquiren especial significado nestes momentos:

A medida que bailamos cos nosos corpos caendo no espazo e enredándonos xuntos, convertémonos nunha forza de movemento tecendo corazóns, tocando almas e proporcionando a curación que é tan desesperadamente necesaria. E o desafío convértese nunha soa danza, invencible e indivisible. Todo o que precisamos agora é bailar un pouco máis!”

O uso do corpo como unha linguaxe universal que todo o mundo pode entender. Iso é a danza. Unha disciplina que en ocasións non se libera de estereotipos, pois hai quen pensa que para ver danza hai que ser entendido na materia. Non é certo. Para ver danza hai que deixarse levar por ela e desfrutar do que nos provoca. Iso é todo.

Desde as Bibliotecas Municipais apostamos por poñer en valor e difundir esta arte a través da iniciativa Ao paso dos versos, que dá nome á playlist que vos propoñemos esta semana no noso perfil de Spotify: unha selección das músicas elixidas por compañías de todo o mundo para as súas representacións escénicas.

Unha lista de reprodución para deleitarse coa mestría das pezas clásicas de Bach, elixidas por compañías tan notables como o Ballet alla Scala de Milán ou o Tulsa Ballet. Destacamos deste último a exuberante obra A million kisses to my skin, na que a música abstracta e escura do compositor e os movementos expansivos dos corpos conducían ao público a unha experiencia sensorial única.

Tamén hai espazo para o rock and roll dos Rolling Stones, que cobra vida en Rooster, a  electrizante celebración dos anos sesenta do coreógrafo Christopher Bruce. Homes con traxe de serpe e mulleres fortes e atrevidas realizan danzas de cortexo virtuosas con algunhas das melodías máis famosas das Satánicas Maxestades, como Paint it Black, Sympathy for the Devil e a versión do clásico do blues Little Red Rooster.  A Rambert Dance Company, compañía de danza nacional de Gran Bretaña, combinou bailaríns de clase mundial e unha orquestra en vivo para crear unha experiencia realmente estimulante.

Contamos tamén co flamenco impecable de Enrique Morente, homenaxeado fai poucos anos polo Ballet de Víctor Ullate en El Sur, un espectáculo de fondas raíces andaluzas cunha fusión de universos diferentes: a danza, como forma de expresión, e o sentimento andaluz, como unha forma de entender a vida.

Música de cámara, rock, blues, flamenco… “Ao paso dos versos” é un reflexo da pluralidade de estilos que nutren e dan vida a esta marabillosa manifestación artística.

Se co “fío musical” non tedes suficiente, nos nosos blogs atoparedes diversidade de contidos en torno a este festexo: recomendacións lectoras para adultos no Blog dos Clubs de Lectura, e para a cativada no Blog das Salas Infantís. Tamén vos ofrecemos unha escolla de frases e reflexións de profesionais da danza no Blog Corto e Cambio, así como este podcast coa lectura dun fragmento da autobiografía da bailarina moscovita Maya Mijáilovna Plisetskaya:

Ir a descargar

E moita atención ás nosas redes! Ademais dunha fermosa felicitación audiovisual composta para a ocasión, haberá #Biblioretos “en movemento” da man do bailarín profesional José Antonio Checa e unha nova sesión de #asbibliotecariascontan, na que gozaremos da historia Un tigre con tutú. Como comprobaredes, unha especial e completísima proposta para celebrar, tomando as palabras do bailarín Sidi Larbi Cherkaoui: “a interminable coreografía da vida“.

Wanderlust: mapamundi sonoro

Non todos os que deambulan están perdidos.

O hobbit, J. R. R. Tolkien

Wanderlust é un termo moi popularizado a día de hoxe, pero non por iso menos máxico. Non ten tradución exacta na nosa lingua. Provén do alemán; orixinouse das palabras wandern, que significa “deambular”, e lust, que quere dicir “desexo”. Ven a ser “un forte desexo ou impulso de percorrer e explorar o mundo”. Paixón por viaxar, resumindo. Para moitas persoas é máis. É un modo de vida, de facer que a rutina se converta nunha sucesión de destinos, caras novas e experiencias diferentes. Porque viaxar sempre foi unha maneira de romper coa monotonía, unha das válvulas de escape máis eficientes que existen.

Pero… ante as circunstancias actuais, nas que certos impulsos e desexos están reprimidos, o de explorar o mundo soaravos como algo bastante improbable. Pois ben, desde as Bibliotecas Municipais respondemos a isto cun tópico galego: depende. Nestas novas condicións, habemos de seguir mantendo o noso espírito nómade como sexa. Ademais das fotografías, os relatos e as boas historias, a música eríxese como un medio absolutamente inspirador para vivir unha viaxe. Existen cancións capaces de invocar os nosos instintos viaxeiros máis primarios. Chegan a materializar o desexo de poder evadirnos e trasladarnos por un momento a eses destinos xa coñecidos ou pendentes de visita.

Cidades, rúas, paisaxes, recordos, aventuras… Iso é o que propón Wanderlust, a playlist desta semana: transportarnos a outros lugares do planeta sen movernos do sitio, sen facer a maleta. Cada canción é un billete a un novo destino. Non só por lucir o nome no seu título, senón por transmitir parte do encanto deses enclaves mediante a melodía e as letras. Porque a esencia máis real dos lugares atópase nas historias que se contan (e se cantan) sobre eles.

Máis tarde ou máis cedo, volveremos a saír e poderemos planear esa escapada “real”. Pero, de momento, vale a pena pechar os ollos e viaxar onde nos leve o poder da música. Dálle ao play. Bon voyage!

Nova playlist en Spotify: Poesía Sonora

Toda canción ten algo de poesía e case toda poesía podería facerse canción.

O poeta Joan Margarit, Premio Cervantes 2019, afirmou rotundo cando soubo do galardón que “as únicas ferramentas que consolan de verdade ao ser humano son a música e a poesía”.

Eternamente unidas, imprescindibles, son unha forma de transmisión da nosa historia, cultura e sentimentos. A poesía representa a música das palabras, a beleza estética e espiritual, a forma máis elevada da linguaxe. Os sons dos poemas son un retrato de vida e morte, de amor, de nostalxia, de homenaxe, de crítica… Temas universais que dan forma a moitas das emocións que xorden no medio desta “situación distópica” que vivimos, situación que está a mudar en moitos casos a nosa forma de afrontar a realidade.

Coa playlist desta semana poñémonos intensas, vaia. E destacamos eses poemas que se converteron en canción da man de artistas e grupos variados, pasando a formar parte do universo musical. Adaptacións que, ademais de brindar consolo, poden contribuír a que a nosa conciencia e sentimentos non se acartonen nin sexan vítimas do confinamento.

Poesía Sonora non é unha lista de reprodución. É unha válvula de escape. Un butrón na parede. Como dicían na película El cartero y Pablo Neruda, “a poesía non é de quen a escribe, se non de quen a necesita”. Quedámonos con iso. Dálle ao play. Toda túa.

Ola, Spotify!

Nas Bibliotecas Municipais temos moito que ofrecer: lecturas a moreas, material audiovisual, iniciativas culturais, actividades de formación, espazos para a convivencia… Tamén coidamos a nosa presenza virtual en Facebook, Instagram, Twitter, Youtube e blogs con diversos contidos.

Este parécenos un bo momento para ofrecervos algo que aínda non formaba parte da Biblioteca 2.0. Sabendo que a música é unha compañeira imprescindible nestes días, estreamos perfil en Spotify!

perfil

Iniciamos a nosa andadura na plataforma cunha antoloxía que demostra que “as musas” poden estar en calquera lugar. Xa noutras ocasións temos falado neste blog da fermosa relación simbiótica que une música e literatura, e seguimos apostando por esta relación inaugurando a nosa conta con “Inspiración literaria”: unha lista de reprodución con cancións que tomaron como fonte de inspiración obras de diversos xéneros e estilos.

list

Sabías, por exemplo, que Juan Luís Guerra atopou a suxestión en Rayuela, a novela de Julio Cortázar, para compoñer Burbujas de amor? Un personaxe da obra, La Maga, toca textualmente o nariz contra a pecera, tal e como conta a canción.

Na letra de Sign of the cross, de Iron Maiden, fálase de “once homes santos con sudario” que “viñeron lavar os meus pecados“. Unha clara referencia á Santa Inquisición da Igrexa Católica. Para esta canción o grupo inspirouse na obra de Umberto Eco, El nombre de la rosa, título que mesmo forma parte da letra da canción.

Vladimir Nabokov “iluminou” á banda británica The Police coa súa novela Lolita. Só tés que escoitar Don’t stand so close to me para entendelo. O “prota” da canción é un profesor de colexio que recibe insinuacións sexuais por parte dunha alumna precoz. Sónache o argumento?

Quince anos despois da publicación de El Señor de los Anillos, Robert Plant (cantante de Led Zepellin) compuxo Ramble On en honor á saga épica, da que era un gran seguidor. Nela fai alusións a Mordor, Gollum e á Terra Media. Outros artistas como Enya ou Leonard Nimoy incluíron tamén nos seus discos cancións inspiradas na obra de Tolkien.

Fixándonos en temas máis actuais, un bo exemplo é o álbum Ultraviolence de Lana del Rey, inspirado en La naranja mecánica de Anthony Burgess. Bizarrismo cultural puro, o mires por onde o mires.

spoty1

En definitiva, as sensacións e reflexións que espertan moitas lecturas foron decisivas para poder concibir algunhas desas cancións que non paras de escoitar. Queres máis? Pois segue o noso perfil e dálle ao “play”! Continuaremos actualizando e xerando novas listas, demostrando que o vínculo entre música e literatura é infinito.