Música galega en feminino

O pasado sábado 24 de outubro o Teatro Principal de Santiago de Compostela foi un dos escenarios que acolleu os actos de homenaxe á escritora Begoña Caamaño logo de cumprirse o primeiro ano do seu pasamento.Begoñísima-outubro-2015

O acto no Teatro Principal congregou a ducias de artistas e achegados da escritora. Unha trintena de artistas fixeron memoria con música e creacións videográficas con Begoña sempre como protagonista.

Uxía, Mercedes Peón, Alba María, Habelas Hainas e De Vacas non faltaron á cita. Dende Bibliosons facémonos eco da homenaxe e aproveitamos para facer a nosa particular recomendación musical porque ademáis do merecido recoñecemento á escritora o acto serviu tamén para deixar constancia do bo momento que atravesan as voces femininas no panorama musical galego.

Nomes coma os de Uxía  ou Mercedes Peón son de sobras coñecidos por todos, e de Alba María xa temos falado aquí noutras ocasións. A quen queremos resaltar desta volta é á formación De Vacas, o proxecto musical de Faia Díaz, Inés Salvado e Paula Romero, ó que decidiron incorporar a Guillerme Fernández porque é un referente a nivel musical, e ademais amigo seu. Déronse a coñecer a través de internet cunha sorprendente versión do Gangnam Style, de Psy. O grupo transforma música disco en pezas vocais que cantan en galego e aportan sen dúbida un alento fresco e divertido ao panorama nacional, tan necesario nos tempos que corren.

Habelas Hainas pola súa banda, é un grupo folk composto por catro rapazas, Arantza Alfaia (tamboril, bombo, darbuka, caixón flamenco), Jara Ortiz (voz, bombo, pandeireta, crótalos árabes), Patricia Gamallo (gaita, saxo alto, pandeiro), Sandra Tamayo (acordeón, gaita, pandeiro). Comezaron a súa andaina no 2009 cunha versatilidade que as leva a a explorar outros eidos artísticos como a teatralidade e as artes plásticas e visuais facendo de cada espectáculo algo diferente e senlleiro pero o punto de partida é a música tradicional e de raíz.

Ámbalas dúas formacións merecen moito a pena, así que se tedes ocasión de velas en directo non a desaproveitedes e non o decimos somentes nós, Uxía fai unha crítica das novas voces de mulleres na música galega onde fala ademáis destas, doutros nomes que están dando moito que falar coma as Agoraphobia, Mónica Denut ou Wöyza.

Advertisements

Lista de Reprodución Forum: As mulleres na música

Xa estamos de cheo en marzo, empeza a sair o sol e a primavera xa está as portas. Pero se algo caracteriza a este mes é por ser o 8 de marzo o  Día Internacional da Muller. Así que na nosa Lista de Reprodución non toca outra máis ca renderlle a nosa pequena homenaxe enchendo a lista de voces femininas que berran ben alto.

Pouco a pouco, e coma en case tódolos ámbitos, e con moitos esforzos a muller adquiriu unha respetable posición na sociedade musical. Aportou a súa creatividade e o seu talento en diferentes estilos musicais ata chegar sen darse apenas conta a ser líderes de bandas de rock ou a convertirse en conocidísmas instrumentistas por exemplo.

A lista de mulleres destacadas dentro da música seria moi longa asi que na Lista de Reprodución da Biblioteca Forum Metropolitano tan só deixamos unha pequena escolma que abrangue diversos xéneros musicais e diferentes épocas.

Lemabramos a Chavela Vargas, a muller que forxou un mito latino. Chabela era posuidora voz que transcendeu rancheiras, boleros, corridos revolucionarios, tangos e cancións cubanas para forxar un estilo doce e esgazados, fondo e bravío, macho e feminino… Case coetánea é Omara Portuondo, cantante cubana de soul e boleros, ademais de ser a maior representante do chamado feeling. Coñecida como «A diva do Boa Vista Social Club» ou «A noiva do feeling».

Grandes do fado son Mariza e Dulce Pontes. Mariza, co seu segundo álbum, xa é considerada unha das mellores voces do que algúns chaman de “novo movemento do fado”. As súas interpretacións apaixonadas e a súa voz que lembra ás grandes divas do xénero, como a eterna Amalia Rodrigues, fixeron que Mariza gañase recoñecemento internacional en pouco tempo.  Dulce abordou o fado dunha forma pouco ortodoxa. Mesturaba fado tradicional con ritmos e instrumentos modernos, procurando novas formas de expresión musical. Enriquecía os ritmos ibéricos con sons e motivos inspirados pola tradición da música árabe e balcánica, principalmente búlgara.

E grandes da música contemporánea son Katy Perry, Madonna, Norah Jones, Adele ou a xa tristemente desaparecida Amy Winehouse. E non queremos rematar a nosa lista sen deixarlle un oco destacado ás grandes da nosa terra como Ana Kiro que comezou no mundo da canción como unha afección e que no ano 1969, estivo a punto de ser a primeira galega en representar a TVE en Eurovisión ao disputar con Salomé quen interpretaría “Vivo cantando” no festival que se celebrou en Madrid. A gran Uxía Senlle que comezou a cantar dende moi nova e con só vinte e catro anos, publica o seu primeiro álbum, Foliada de Marzo, cunha música bastante próxima ao tradicional, influenciada polo espertar da poesía galega na música popular.

Son só exemplos de mulleres na música, de mulleres coraxe que nesta ocasión quixemos destacar a modo de exemplo pero non esquezades que hai máis, moitas máis… aquí vos deixamos a nosa Lista de Reproducción de Marzo completa:

 Adele – Adele 21, Corinne Bailey RaeCorinne Bailey rae, Buika  Buika, Maria Callas – Divina, Luz Casal – Almas Gemelas, Wanda Jackson – Right or wrong, Norah Jones –Not too late.,  Diana Krall – Glad Rag Doll, Ana Kiro – Toda unha vida, Amy Macdonald – This is the life, Madonna – Ray of light, Malú – Íntima guerra fría, Mariza, Terra, Joni Mitchell – Blue, Diana Navarro – Camino Verde, Katy Perry – Teenage Dream, Dulce Pontes – Momentos, Omara Portuondo e Maria Bethânia , Russiand Red – Agent Cooper, Sinéad O’Connor – Am I not your girl?, Pastora Soler – Conóceme, Barbra Streisand – The concert, Uxía – Meu canto, Chavela Vargas – Antología, Julieta Venegas – Sí, Amy Winehouse  – Back to black

 

 

Riff Cohen, Tania de Sousa e Alba María, o inverno en feminino

Dedicamos un novo post de Bibliosons á música feita por mulleres, nesta ocasión a tres artistas de tres nacións de realidades e culturas ben diferentes que están de actualidade e que van ser nomes a seguir con atención no vindeiro 2015: a israelí Riff Cohen, a vasca Tania de Sousa e a galega Alba María. Cun único traballo editado cada unha delas, o futuro parece levar anotado o seu nome.

 

Riff Cohen 

546_1_Riff-Cohen-1

Nacida en Tel Aviv, de nai franco-alxeriana e pai israelita de orixe tunecino, esta moza de 28 anos é unha das grandes sensacións da música pop actual, entendida esta etiqueta en sentido ben amplo. Na súa música a identidade, ou as identidades, ocupan un lugar central, como o fan tamén de facto na realidade e na sociedade na que a artista medrou, con dúas linguas maternas e orixes repartidos: “Se me teño que presentar explico de onde proceden os meus pais e os meus avós, e que eu son a primeira xeración da miña familia nada en Israel. Á xente resultalle máis difícil comprender a identidade dunha israelita nova, de avoa con lingua árabe e que leva o vestido tradicional de Túnez. A xente clasifícate de seguida; ou es israelí ou es árabe”.

A cantante ten manifestado en diversas entrevistas a súa vocación de axudar a crear “unha música israelí de carácter propio, que beba das tradicións dos pobos e culturas que se mesturan no meu país, sen mimetismo aos discursos occidentais” e ten criticado o feito de como “o Israel sionista quixo borrar todas as raíces e crear unha cultura nova, mais segue a ser unha retórica baleira e sen alma”.

Para nós, ao lado de Ester Rada -unha das sensacións do festival WOMEX que se vén de celebrar en Compostela- é seguramente a proposta máis interesante saída de Israel nos últimos anos. Mais para alén de coas súas opinións queremos deixarvos coa súa música, sempre enerxética, viral e expansiva.

 

 

 

 

 Tania de Sousa 

1370512569_972140_1370513748_noticia_normal

Desta cantante euskalduna xa falamos no seu día cando trouxemos a Bibliosons ao grupo de riot girrrls Zuloak, do que formaba parte. Se en bandas pretéritas nas que militou, como The Dispositives ou a citada Zuloak, a temática central das súas cancións procedía do ámbito do social e as sonoridades predominantes derivaban do rock, neste primeiro traballo en solitario De Sousa opta polas relacións persoais e afectivas como tema e polo pop como vestimenta sonora.

O seu primeiro disco, editado a través de crowfunding coa plataforma Verkami, está integramente cantado en euskera, unha cuestión que a artista decidiu de forma consciente e que explica deste xeito: “O euskera ou outras linguas máis pequenas son máis difíciles de dixerir para o público mainstream e as radiofórmulas. Eu tento ser comprensiva con esa actitude pero tamén convido á xente a que faga un mínimo esforzo e disfrute das melodías como tal, xa que é o que realmente importa e nos transporta a outros estados da mente ou a onde queiramos que a música nos leve. Se acabamos todos cedendo e, no meu caso, cantando en español ou inglés, nunca mostraremos á xente a nosa lingua propia, nin poderemos mantela viva”.

Deixámosvos co single do seu disco de presentación, Baso ilunetik.

 

 

Alba María 

fotoAlba

“Observo o agora, volto os ollos cara a outros lugares. Dou unha reviravolta e camiño por unha morna, unha bossanova, un blues, algo de swing que me vén petar á porta do peito. E teño moitos nomes, chámome como quero dependendo da marea. Pero sempre remato na ría, nas doces cordas da zanfona, no puño con ou contra a pandeireta, e o fol do acordeón collendo todas as brisas dos meus dezanove anos. E son moitas Albas, as Albas que fican nas cancións que vou creando, e as Albas que perdo cando sae o canto para fóra. Desde a ironía e desde a dozura. Observo, observo e nunca remato de observar o agora”.

Na estirpe de Pilocha, Uxía, Ugia Pedreira, Guadi Galego, Sés, … aparece neste remate de ano o primeiro disco desta moza de dezanove aniños, filla da emigración galega ás Canarias e alumna da Escola Livre da MPG.  O seu traballo “Ainda”, que vai presentar este nadal no Culturgal, está reforzado nas composicións pola equipa de músicos colaboradores da Central Folque, que se ocupa tamén da edición do mesmo.

Alba María promete ser unha voz con vontade e calidade para se consolidar e deixar pegada no panorama das músicas de noso. Con ela vos deixamos e rematamos este post.

Mulleres coraxe: oito músicas para o 8 de marzo

Dentro da programación especial que as Bibliotecas Municipais de A Coruña dedicamos este ano ao 8 de marzo, Día Internacional da Muller,  no noso blog musical quixemos celebrar de forma específica esta data de relevancia. Non é efeméride calquera.
 
O 8 de marzo de 1917, na Rusia zarista, comezou un paro masivo das mulleres de San Petersburgo a solicitaren pan, dignidade e a volta das tropas rusas da cruenta guerra na que morreran xa máis dun millón de compatriotas. A aquelas mulleres decididas uníronse ao pouco traballadores e estudantes, dando lugar a mobilizacións masivas que fixeron caer o Zar días despois e que deron paso a un goberno provisional, derrocado finalmente na toma do Palacio de Inverno, no mes de outubro. A data é simbólica e referencia estes feitos, mais é claro que a loita das mulleres pola fin da discriminación de xénero nacera xa antes. O importante, para nós, é que estivo ligada sempre á fin de todas as dominacións. Como cantaran as traballadoras téxtis de Massachussets, “queremos compartir toda a beleza: pan e rosas, pan e rosas“.

 

A nosa proposta neste 8 de marzo é compartirmos oito cancións, oito músicas galegas de muller, por seren mulleres as súas intérpretes. É proposta sinxela, mais fermosa. A calidade e variedade da música galega ten en artistas como as que conforman esta proposta de cancións, e noutras moitas coma elas, un dos seus principais alicerces. O inmeso potencial creativo das nosas artistas vense manifestando desde hai anos en discos, espectáculos colectivos e propostas individuais que fan que hoxe non sexa esaxerado afirmar que a música galega ten nome de muller.

Comezamos, na confianza de que vos han de gustar.

Pilocha, Nenos orfos.

O disco homónimo de 1978 e Calamidá sentimental, de 1990, son dúas xoias coas que Pilocha se configura como unha voz de especial sensibilidade e matiz na música galega. Histórica por traxectoria, aberta sempre a colaboracións e cun amplo coñecemento e amor polo jazz, atopámola tamén presente en discos diversos de moi variadas formacións.

Uxía, Alalá das Mariñas

Seguramente a voz feminina por excelencia da música galega, dos tempos do Foliada de marzo (1986) ao resumo da traxectoria propia que foi Meu canto (2013). Estivo vinculada ao folk innovador de Na Lúa nos 80 e a partir dos 90 confírmase como a grande ponte de unión da música galega coa lusofonía, tecendo redes persoais e artísticas das que se beneficia o conxunto da cultura galega.

Guadi Galego, Lévame de aquí

Primeiro con Berroguetto, despois formando alianzas fermosas de pequeno formato  (Espido, Nordestinas) e finalmente tamén en solitario, Guadi é hoxe unha voz imprescindíbel na nosa música, con presenza e referencialidade alí onde participa.

Mercedes Peón, Ajárrate

Falar de tradición e modernidade non resulta tópico cando temos diante a creación poderosa de Mercedes Peón, recoñecida mundialmente como unha das máis importantes artistas diso que se deu en chamar o circuíto da world music. Non deixa indiferente e atrévese con todo, porque ten a toma de terra firme do coñecemento da raigame profunda da nosa tradición.

Señora Carmen, Na flor dos meus anos

Resulta emocionante escoitar esta muller de máis de 80 anos, e en xeral ao conxunto das Malvela, proxecto musical fermoso por colectivo, feminino e veciñal que as irmáns Senlle artellaron en Mos. Verdade núa e talento.

Ugia Pedreira, Tris tras

A renovación da nosa escena musical e a conceptualización da música popular galega chegou rematados os 90 da man de Ugia Pedreira, primeiro con Chouteira e logo con Marful e os diferentes proxectos que foi facendo posíbeis xunto con Guadi Galego e Abe Rábade (Nordestinas), Fred Martins (Acrobata) ou os seus compañeiros da Central Folque (Ecléctica Ensemble).

Sés, Milonga de aquí

O fenómeno musical da actualidade en Galicia, club de fans xuvenil incluído. Forza, enerxía e carisma acompañados dun discurso sen pelos na lingua. Este é o seu momento, e que dure moito tempo.

Leilía, O meu amor

Formación básica na recuperación das pandereteiras e da música tradicional, teñen unha traxectoría que as fai ser o grupo de referencia nese ámbito e unha formación respetada e aplaudida dentro e fóra do noso país.

Mulleres coraxe: Lista de Reproducción Forum Marzo 2014

Dentro da programación especial que as Bibliotecas Municipais de A Coruña adicamos este ano ó Día Internacional da Muller, queremos destacar ás nosas mulleres coraxe dentro da música.

Ao igual que a música evolucionou, a muller foise desenvolvendo dentro desta arte con grandes dificultades e rompendo importantes brechas marcadas polas diferencias de xénero prevalecentes dende moi atrás, e que afortunadamente forense superando. Pouco a pouco, e coma en case tódolos ámbitos, e con moitos esforzos a muller adquiriu unha respetable posición na sociedade musical. Aportou a súa creatividade e o seu talento en diferentes estilos musicais ata chegar sen darse apenas conta a ser líderes de bandas de rock ou a convertirse en conocidísmas instrumentistas por exemplo.

A lista de mulleres destacadas dentro da música seria moi longa asi que na Lista de Reproducción da Biblioteca Forum Metropolitano tan só deixamos unha pequena escolma que abrangue diversos xéneros musicais e diferentes épocas.

maria calas

Destacamos na ópera a gran Maria Anna Cecilia Sophia Kalogeropoulos, máis coñecida polo nome artístico de Maria Callas, a máis famosa cantante de ópera do período de posguerra. Ademáis combinaba unha impecable técnica do bel canto con un gran talento dramático, o que fixo dela a máis famosa actriz cantante naquela época. Cecilia Bartoli, unha mezzosoprano coloratura italiana cantante de óperas e recitais. Bartoli fíxose mundialmente coñecida moi nova, contando con menos de vinte anos.

A gran voz do século XX está encarnada baixo a figura de Nina Simone, coñecida co sobrenome de “High Priestess of Soul” (Gran Sacerdotisa do Soul), quen dende o berce estivo vinculada á música, os 4 anos tocaba o pianoa e aos 10 presentou o seu primeiro recital, asi como destacou na loita polos dereitos civís. Pero a historia da música soul cambiou para sempre con Aretha Franklin apodada como «Lady Soul» ou «Queen of soul» («A Dama do Soul» ou «A Raíña do Soul»), é para algúns unha das artistas máis influíntes na música contemporánea, e chegou a acadar o número un dos 100 cantantes máis grandes de tódolos tempos da revista Rolling Stone. Sen esquecer que no 1987, Franklin converteuse na primeira muller en entrar no Rock and Roll Hall of Fame.2

E do soul a unha das mellores voces do jazz femenino, Ella Fitzgeral, alcumada Lady Ella e The First Lady of Song (A primeira dama da canción). Pianista e cantante de jazz, ainda que posterior é tamén Diana Krall quen gravou con algúns dos mellares músicos do mundo e encabeza un movemento de xoves e fermosas divas.

patti-smith-horses-lpMención especial merece a definida como a madriña do punk, Patti Smith que inventou unha nova definición do feminino: nas súas cancións, na súa poesía, proxectouse como lesbiana, andróxina, home, mártir, Deus-Muller. En 1975 e coa colaboración de John Cale, Patti Smith gravou o seu primeiro disco, Horses, un disco cuxa portada a constituía unha foto feita por Mapplethorpe, na que Smith non era nin home nin muller.

Con Patti Smith comparte década Roberta Joan Anderson coñecida artísticamente como Joni Mitchell que se chegou a converter nunha das cantantes e compositoras máis respetadas de finais do século XX. Ainda que Mitchell é tamén unha exitosa artista plástica; as portadas de case tódolos seus albumes foron creadas por ela mesma.

Máis contemporáneas son féminas como Adele, Lana del Rey ou a xa tristemente desaparecida Amy Winehouse por citar algunha. Pero non queremos rematar a nosa lista sen deixarlle un oco destacado ás grandes da nosa terra como son as Leilía que neste ano 2014 cumprirán 25 anos; a carismática Mercedes Peón ou Marful coa gran Ugia Pedreira quen dí dela mesma “ Non son proletaria da música, nin unha guerreira, nin unha funcionaria. Quizás a súa discípula”

Son só exemplos de mulleres na música, de mulleres coraxe que nesta ocasión quixemos destacar a modo de exemplo pero non esquezades que hai máis, moitas máis… aquí vos deixamos a nosa Lista de Reproducción de Marzo completa:

Adele – Adele 21, Aid – RapoemasRosalía de Castro, Os ollos que falan: once cantares galegos, Amy Winehouse – Back to black, Anni B. Sweet – Oh, Monsters!, Aretha Franklin – Amazing grace, BeBe -Y.,  Björk Homogenic Cat Power Jukebox, Cecilia Bartoli – Opera proibita, Chambao – Con otro aire, Chavela Vargas – ¡Por mi culpa!, Diana Krall Glad rag doll, Ella Fitzgerald Ella Fitzgerald, Fía na Roca – Vente vindo, Joni Mitchell – Dreamland, Lana del Rey – Born to die, Leilía – Consentimento, Madonna – Ray of light, Marful – Marful, Maria Callas – Divina, Mary J Blige – The breakthrough, Mercedes Peón – Isué, Nina Simone – The essential, Norah Jones – Not too late, Patti Smith – Horses, Sinéad O’Connor  – Am I not your girl?

 E lembra que se queres levar en préstamo para a casa algún destes discos ou outros traballos destas mulleres coraxe, consulta a dispoñibilidade dos materiais no Catálogo de Bibliotecas Municipais. Para máis información de mulleres coraxe noutros ámbitos: cine, cómics, literatura consulta a nosa wiki de Mulleres Coraxe