Reiniciando a música tradicional e popular

O folclore e a música popular non só existe, senón que tamén resiste. Moitos e moitas artistas descobren a súa catarse creativa no mundo rural, onde reside o folclore tradicional. Esta fonte de inspiración failles viaxar ó pasado para conectar co presente. Unha viaxe temporal que podemos escoitar como o espírito ancestral casase coa vangarda.  Non tratan de continuar a viaxe do folclore tradicional e a música popular por un sendeiro recto, inmune o paso do tempo, senón todo o contrario, experimentan novas rutas que se desvían do camiño ou incluso de difícil acceso, para traelas a unha nova era.

As Bibliotecas Municipais de A Coruña destacan unha serie de artistas (non están todas as que son, pero si son todas as que están) que experimentan e alteran a música popular e conseguen un prefecto diálogo entre xéneros e xeracións.

Mercedes Peón

Compositora, produtora, cantante e instrumentista galega. Peón é unha das artistas máis importantes e valoradas do noso país. Figura fundamental da escena etnocontemporánea europea. Dende pequena mostrou interese pola tradición oral e o folclore galego, fundamentalmente pola súa aldea materna, Oza dos Ríos. Leva anos renovando a música tradicional dun xeito orixinal. Sen dubida, é unha das artistas máis vangardistas da nosa época.

Baiuca

Alejandro Guillán, natural de Catoira, é o álter ego de Baiuca. Un proxecto musical revolucionario que redefine o folclore tradicional galego. Poderíamos encadralo no xénero folktrónica, é dicir, a mestura ou fusión de elementos da música tradicional con electrónica. Etiquetas a parte, a súa música achega a nosa tradición galega á un son coetáneo e de vangarda. Parte do noso patrimonio popular, como poden ser: as muñeiras, xota, pasodobre, mazurca, maneo, etc., e instrumentos como: cunchas, pandeiretas, gaitas frautas… ou mesmo as voces tradicionais, asócianse con sintetizadores, caixas de ritmo e programación. É unha proposta orixinal que realmente chega ao público e traspasa fronteiras.

Rodrigo Cuevas

Cantante, compositor e provocador asturiano. Defínese como un “axitador folclórico e sex-symbol da copla”, en clave de humor, para facer chegar unha mensaxe seria. Rodrigo é un músico transgresor que defende un proxecto atrevido e sen vergoña no que une o folclore popular con ritmos de vangarda. Esta mestura, tradicional e vangardista, tamén é visíbel na súa proxección estética.  Detrás de Rodrigo Cuevas hai un traballo de arquivo, estudo das nosas raíces e apoloxía do rural. Un artista único que dará moito que falar.

“Muiñeira para a filla da bruxa”

Lorena Álvarez

Compositora asturiana que non só reivindica a música popular, senón tamén a vida no rural. A sinxeleza coa que parece que se expresa e crea a súa obra é a que fai o verdadeiro vínculo co folclore tradicional máis aló, de atreverse a mesturar pop con xotas, pasodobres, muñeiras, etc. A súa proposta está chea de humor, poesía e pon en valor as cousas pequenas que lle rodean.

Soleá Morente

Filla do cantaor Enrique Morente, Soleá, xoga a fusionar e expandir a súa música. Partindo do flamenco como base recondúceo a outros estilos como o pop, rock ou psicodélica. Non só se centra no flamenco, tamén se atreve con tango arxentino, sevillana, fandango ou a granaína. Como o seu pai, o mestre Morente, canta poemas de Antonio Machado ou de Federico García Lorca. É unha librepensadora do flamenco e das súas posibles fusións.

Lila Downs

Chavela Vargas chegou afirmar, despois de ver a Lila Downs sobre un escenario, que xa podía morrer tranquila. Downs é unha cantante, compositora, produtora e actriz mexicana. A súa obra ten un tratamento contemporáneo do folclore. Con naturalidade mestura o vello e o novo, unha voz atronadora e unha voz doce. A parte de cantar en español e inglés, tamén interpreta melodías en diversos idiomas nativos do seu país, como mixteco, zapoteco, maya, purépecha e náhuatl. Reivindica as súas raíces mexicanas e a dos pobos indíxenas, sobre todo a música rexional de Oaxaca, o seu pobo natal.

Zapata se queda

Nícola Cruz

É un dos principais referentes do xénero folktrónica latina, mestura folclore andino con música electrónica. Aínda que Cruz naceu en Francia, actualmente está afincado en Quito, Ecuador, de onde son as súas raíces e inspiración. Mostra unha gran sensibilidade pola música ancestral dando nova vida os instrumentos tradicionais dos Andes que renova a partir dos métodos de produción actuais.

Calexico

Banda estadounidense de Tucson, Arizona, de flok-rock americano. Calexico caracterízase polo os seu estilo ecléctico no que une variedade de estilos, destacando o folk do suroeste de Estados Unidos e do norte de México. A diversidade cultural dos compoñentes dá credibilidade o seu discurso de achegar culturas e diluír fronteiras. Canta á inmigración e a todas esas comunidades de xente que se instalou no país en busca do soño americano, en definitiva, intentan mostrar que da diversidade saen cousas marabillosas, como a súa música.

Jambinai

Trío coreano que xurdiu en Seúl, na Universidade Nacional de Artes de Corea, onde estudaban música tradicional. Compoñen música instrumental feita con instrumentos milenarios, en risco de extinción, e coetáneos (guitarra, baixo e batería). Mesturan sons do pasado con hardcore, a fraxilidade co heavy. Unha proposta moi interesante e atípica que merece ser escoitada. Confesan que a súa inspiración vénlles dos sentimentos de angustia, enfado e illamento que lles xeran as forzas conservadoras que queren controlar ás novas xeracións.

Onda

Fuerza nueva

Fuerza nueva é o incendiario e revolucionario proxecto formado por Los Planetas e Niño de Elche. Recuperan a verdadeira orixe de cancións populares, as despoxan da súas connotacións ideolóxicas e proporcionan novas lecturas. Xogan a alterar símbolos. Remozan himnos como o de Andalucía (“Santo Dios”), “El Novio de la muerte” (canción que naceu como un cuplé, e que para moitos e moitas é o himno da Lexión), o himno oficial dos xitanos ou o himno de Cataluña, “Els Segadors”, que adaptan baixo o título “Canción para los obreros de Seat”. Aínda que non o pareza, súa intención non é, en ningún caso, provocar, senón baleirar de ideoloxía para que poidan ser escoitadas cunha mentalidade aberta.

Existen temas que xenaran tabús e controversias na sociedade e Francisco Contreras Molina, Niño de Elche, é un dos artistas que a través dos seus proxectos (xa sexa en Fuerza nueva ou en solitario) nos axudan a reflexionar e xerar diálogo.

Caxade

É o proxecto persoal de Alonso Caxade quen estudou acordeón no Conservatorio Profesional de Música de Pontevedra e Educación Musical, ademais, ten o Posgraduado de Música Tradicional Galega. Ca súa banda, fusiona folclore tradicional galego con pop. Define a súa música como un conxunto de estilos que crean un propio. Mostra unha gran consideración polo mundo rural e o noso patrimonio cultural tradicional. Detrás de súa obra hai un discurso irónico e reivindicativo.

Gente pota

Davide Salvado

Artista galego que converte a música tradicional galega en universal grazas o seu arte e unha gran posta en escena. Salvado é rural e folclórico, pero tamén amigo da provocación e o desconcerto. Foi capaz de atopar o seu propio estilo agrogay, como se define, que se move entre a vangarda, a tradición e a provocación. Salvado presenta un folclore tradicional onde mestura sen medo todas as súas influencias para engrandecer os cantares ancestrais.

Omar Souleyman

Natural de Ras al-Ayn, da rexión nordés de Siria. Comezou no eido da música na década dos noventa. Pasou de cantar nos festexos nupciais por encargo a converterse na estrela máis grande do Medio Oriente. Hoxe, é un músico de fama internacional. Dende pequeno, Souleyman, cantou cancións tradicionais de dabke, base da súa obra, que mestura co estilo iraquí de música choubi e letras kurdas. Este folclore axítase con electrónica producindo unha gran cantidade de cancións cun estilo frenético. É un son estraño e exótico para os oídos occidentais, oídos os que Omar Soleyman non parece estar moi interesado en compracer, aínda así, colleita moi boas críticas a nivel mundial.

Warni warni

Tanxugueiras no AgoraSón da primavera 2019

Con motivo do Día das Letras Galegas e para promover a lectura en lingua galega, o Servizo de Normalización Lingüística do Concello da Coruña organiza o AgoraSón 2019, coas Tanxugueiras en concerto. O acto terá lugar este venres no Centro Ágora e os convites repártense (até esgotárense) ao coller libros en galego nas Bibliotecas Municipais da Coruña para os levar en préstamo. Non quedes sen o teu!!

Dende Bibliosons tivemos a sorte de poder falar coas integrantes de Tanxugueiras para coñecelas máis de preto.

 

 

O subidón máis grande é poder mirar á cara a xente e ver como disfrutan coa nosa música.

 

 

 

Antes que nada, moitos parabéns por ese Premio MIN ao mellor álbum en galego. Gañastes nunha categoría na que tamén se presentaba Mercedes Peón, ¿Cómo se recibe isto?

Gañar os Premios MIN coa importancia e o renome que teñen foi algo moi bonito. O xeito de estar nomeadas con Ezetaerre, Mercedes Peón, Chicharrón, Xoana Veiga e levar o premio ao carón dunhas artistas desa talla foi algo inesperado, calquera podería ser elixido. Pero estamos super contentas e agradecidas de que o xurado valorase tanto esforzo e dedicación.

Tres rapazas novas que fan música tradicional. Este pode ser un titular tipo para definir a Tanxugueiras á par que moi básico. ¿Que matices habería que engadir para describirvos mellor e profundizar máis na música que facedes?

Se temos que definir a nosa música, as primeiras palabras que nos veñen á cabeza son, sen complexos. Escollemos pezas tradicionais e dámoslle o noso punto de vista, facémolo dende o corazón, respecto e disfrutamos moito facendo ese traballo. Somos tres mulleres orgullosas de selo, que disfrutamos ao cantar e contar a nosa tradición e, sendo moi conscientes de que somos capaces de levar un proxecto desta magnitude adiante.

A alusión que facedes a “darlle unha volta” á música tradicional é constante. ¿Que volta hai que darlle exactamente?

Cando decimos que hai que darlle unha volta, referímonos á necesidade de achegar a música tradicional aos nosos tempos, perder o medo a xogar con ela facéndoa nosa.

¿Engancha a música popular?

A música popular engancha. Pouquiño a pouco estase a conseguir que chegue a máis xente, incluso a aquela que nunca escoitara este tipo de música… é un traballo lento pero non imposible. Necesitamos que haxa moitos máis grupos profesionais que arrisquen pola nosa música, para loitar entre todas.

¿Que lle diriades a esa xente nova que aínda non vos coñece porque cre que –en principio- que non lles gusta a música popular senón outros estilos como pode ser o trap, tan de moda agora?

En primero lugar convidamos a asistir a un dos nosos concertos, e despois que decidan. A nós tamén nos gustan outros xéneros e cremos que iso non exclúe á música tradicional.

Estivestes tocando no festival Celtic Connections en Escocia, en Cuba, Suiza e ata na India. ¿Cal foi o concerto que máis vos marcou de toda a vosa traxectoria?

Todos os concertos foron importantes dun xeito ou doutro, pero si temos que quedarnos con algún sería o da India, foi impresionante escoitar a súa música e convivir coas súas costumes. Esa viaxe marcounos moito e decatámonos do valorada que é a música tradicional Galega fora das nosas fronteiras.

Os directos teñen o seu punto, pero gravar un disco –máis cando falamos de música tradicional- é un subidón, ¿non?

O subidón máis grande é poder mirar á cara a xente e ver como disfrutan coa nosa música. Gravar un disco é moito mais frío, utilizámolo para darnos visibilidade, a pesar diso tamén é un proceso moi bonito.

¿Que supuxo para vós colaborar con artistas do talle de Xabier Díaz e Sés ademais de contar coa dirección artística de Pedro Pascual?

Máis ben colaboraron eles con nós! Foi algo moi enriquecedor, puxéronos moitas facilidades, levan anos no mundo da música e polo tanto sempre aprendes moito delas. Compre comentar que Guadi Galego tamén puxo o seu grao de area nunha das nosas pezas. Traballar con Pedro foi moi doado, el deulle vida co seu estilo ás pezas que nun primeiro momento nós escollemos e arranxamos vocalmente.

¿É necesario rodearse destes nomes para poder ir abrindo portas?

Non é necesario para nada, quixemos que colaborasen porque son uns referentes para nós, pero en ningún momento decidimos esa opción para abrir portas.

En tempos de feminismo e fake news. ¿Ser mulleres foi algunha vez un atranco para vós?

Ser muller xa implica un atranco na sociedade na que vivimos, en calquera profesión… polo tanto nós non íamos ser menos, pero aquí estamos a traballar forte para demostrar que a muller ocupa un papel super importante e necesario no mundo da música.

Moitas das letras do disco falan de amor ou do desamor, pero non precisamente no sentido melancólico. ¿Como vedes este sentimento na cultura popular galega?

Na cultura popular hai coplas para todo, eliximos as que máis nos representan,non vemos o desamor coma unha traxedia ou como algo melancólico, o contrario, vémolo coma unha experiencia de vida da que sempre quedas con algo aprendido.

Por certo, ¿como de importante é no voso espectáculo a posta en escena con esas fotos e estilismos tan coidados?

Para nós unha boa posta en escena e un espectáculo coidado en tódolos aspectos e importante , vestímonos como nos sentimos cómodas, somos mulleres dos nosos tempos e polo tanto iso  reflíctese no escenario. A pesar disto, para nós o máis importante nun concerto é a calidade musical.

¿É importante que os pais apunten aos cativos a actividades de música dende pequenos?

Claro que é super importante, posto que a música xoga un papel moi grande no desenrollo dunha nena e dun neno, e si os apuntan a actividades onde está presente música tradicional, estaríamos axudando a manter a nosa cultura viva.

Moitísimas grazas e moitos éxitos na vosa carreira!!!

Lista de Reprodución Forum: Brasil

Chega febreiro e con el o Entroido, e pensando no Entroido, deseguido nos veñen á cabeza Rio de Janeiro e a samba. Por iso, a Lista de reprodución deste mes, dedicámola á música brasileira, que nun reflexo da diversidade cultural do país, conta con influencias indíxenas, africanas e europeas. Nela atoparedes a grandes como Antonio Carlos Jobim, Caetano Veloso, Chico Buarque, Maria Bethânia ou Daniela Mercury.

Empezamos cun animado tema de Ana Carolina e Seu Jorge, Comparsas ou Pequenez e o Pitbull, do álbum Ao vivo, lanzado en 2005 e que conseguiu o triplo disco de platino en Brasil, e que inclúe versións acústicas de cancións de éxito das carreiras de ambos, como Pra Rua Me Levar, Garganta e Vestido Estampado de Ana Carolina e São Gonça, Carolina e Chatterton de Seu Jorge.

Con máis de 500 temas, Toquinho é un dos cantantes e compositores máis importantes do Brasil, pero se hai unha canción pola que é coñecido, é por Aquarela, a canción que compuxo en 1983 xunto con Vinicius de Moraes, M. Fabrizio e G. Morra, e que dá nome ao seu disco número 35. O tema Aquarela foi versionado en italiano e castelán polo propio Toquinho, e foi interpretado Seguridad Social, Rosario Flores, ou Los Limones, achegándolle cada un o seu toque persoal. Merece a pena escoitar a versión española e a orixinal para comparar, pois a letra é bastante diferente.

María Rita, filla de Elis Regina, (unha das maiores representantes da música popular brasileira), e do compositor César Camargo Mariano, comezou a súa carreira musical aos 24 anos. Considerada un dos maiores expoñentes de bossa nova e samba actuais, gañou o Premio da  Associação Paulista de Críticos de Arte en 2002 como artista revelación antes de sacar o seu primeiro traballo, do que vendeu máis dun millón de copias. En 2014 foi seleccionada por The New York Times como unha das 10 mellores artistas en vivo e xa conta con 11 premios Grammy. O seu tema A festa conseguiu o Grammy de Mellor Canción en Portugués en 2004.

Sabemos que Carlos Núñez non é de Brasil, pero no ano 2009 o noso gaiteiro máis internacional lanzou o disco Alborada do Brasil, resultado dunha viaxe iniciada no 2007, no que buscaba as conexións musicais entre Galicia e Brasil. E é que desde que descubriu que o seu bisavó José María, que tamén era músico, emigrou a Brasil e desapareceu, quixo desentrañar o misterio. A súa investigación apunta a que José María iniciou unha nova no Novo Mundo baixo o nome de José M. Nunes ou Nunez, onde triunfou como músico. En 1904, o ano en que supostamente desembarcou no Brasil, tivo o seu primeiro éxito músical con Maxixe de ferro. Pixinguinha fixo un arranxo e gravou o tema 50 anos despois co seu grupo, e tras outros 50 anos Carlos fai  un novo arranxo e grávao con gaitas galegas. Pero este non é o único tema destacar, xa que para este traballo rodeouse de máis de 100 artistas, entre os que figuran The Chieftains, Carlinhos Brown, Lenine, Adriana Calcanhotto e Wilson dás Neves.

 Aquí vos deixamos a Lista de Reprodución, e se queredes escoitar os álbums seleccionados ao completo, lembrade pasarvos pola Biblioteca Forum para levalos en préstamo.

Ana Carolina & Seu Jorge – Comparsas o Pequenez e o Pitbull, Astrud Gilberto – The girl from Ipanema, Antonio Carlos Jobim – So danço samba, Banda Reflexús – Madagascar olodum, Bossacucanova & Roberto, Menescal – Telefone, Caetano Veloso – Beleza pura, Carlinhos Brown – Lá vai ela, Carlos Núñez – Maxixe de ferro, Cássia Eller – Palavras ao vento, Céu – Cangote, Chico Buarque – Samba de Orly, Daniela Mercury – Só No Balanço Do Mar, Djaban – Segredo, Gal Costa – Festa do interior, Gilberto Gil – Dança da moda, Grupo Raça – Se me chamar eu vou, João Gilberto – O nosso amor, Legião Urbana – Pais e filos, Marcelo Camelo – A noite , Maria Bethânia – Tatuagem, Maria Rita – A festa, Milton Nascimiento – Catavento, Suba – Tantos desejos, Tim Maia – Chocote, Toquinho – Aquarela, Zeca Pagodinho – Ah! Leque